Αποκατάσταση παλιού μπουζουκιού ή αλλιώς το παζλ της υπομονής

[sakkalis]

Καλησπέρα.


Η ιστορία ξεκινάει με έναν μετανάστη από την Πελλοπόνησο που έφυγε στην Βραζιλία. Την πρώτη φορά που γύρισε Ελλάδα εν έτει 1973 αγόρασε ένα μπουζούκι να πάρει μαζί του στην Βραζιλία για τα μεράκια του. Δεν κατάφερε να ξαναγυρίσει στην Ελλάδα, η οικογένεια όμως γύρισε και μαζί με αυτήν και το μπουζούκι του παππού. Το μπουζούκι κρεμάστηκε στον τοίχο, κάποια στιγμή έπεσε έσπασε και παραχώθηκε σε καποιο παταρι εις ανάμνηση του παππού. Από τα χέρια λοιπόν του εγγονού το μπουζούκι έφτασε στα χέρια μου να το μαζέψουμε και αν καταφέρουμε να το ξανακάνουμε να παίξει έτσι στην μνήμη του παππού.


Η κατάσταση κακή. Το μπράτσο ξεκολλημένο από το σκάφος. Το σκάφος με σκισμένο τάκο και ξεκολλημένες ντούγιες. Το καπάκι ξεκολλημένο, σχεδόν εξολοκλήρου. Ένα καμάρι ξεκόλλητο, ροζέτα και αυτάκια στον αέρα. Ροζέτα πεταλούδα και φιγούρες ασετόπαστες. Το μπράτσο με ξεκίνημα της ταστιέρας μισοξεκολλημένο και από τις δύο πλευρές. ένα σχίσιμο στην ταστιέρα και κάποια τάστα λείπουν. Τα κλειδιά σκουριασμένα, δυο από αυτά στραβωμένα και δεν καλογυρίζουνε. Χωρίς χορδιέρα αλλα με τον αρχικό του καβαλάρη με χάραξη για τάστο αλλά χωρίς το τάστο. 

[sakkalis]

Πάμε να δούμε λίγο και τις τεχνικές λεπτομέρειες.
Μιλάμε πάντα για τετράχορδο. Το σκαφος αρκετα μεγαλο δειγμα της εποχης καθως πιο μετα τα μικρυνανε τα σκαφη. Ο κατασκευαστής άγνωστος. Η κατασκευή είναι με δεδομένα τα ιστορικά στοιχεία του 1973 ή και παλιότερο καθώς δεν γνωρίζουμε αν όταν αγοράστηκε το 1973 ήταν καινούργιο ή μεταχειρισμένο. Από την διακόσμηση θα έλεγα πως μπορεί να είναι και πιο παλιά κατασκευή της δεκαετίας του 1960, καθώς το 70 είχαν ήδη επικρατήσει οι μαύρες ασετόπαστες.
Κατασκευαστικά θα έλεγα ότι πρόκειται για μια κατασκευή μέση. Το σκάφος δεν είναι καρυδιά. Δεν μπορώ με σιγουριά να πω για το είδος. Ίσως να είναι μουριά ίσως κάποιος μαονοειδές  ανοιχτόχρωμο. Ισως αφρικανικη καρυδια τωρα που το ξανασκεφτομαι.Το μάνικο είναι βαμένο μαύρο, αποτελείται από 3 κομμάτια. Κεντρικά μία κόντρα μάλλον το ίδιο ξύλο με το σκάφος εξωτερικά μάλον φλαμούρι. Παντως χωρις χορδες δεν εχει σκευρωμα. Πιο καλή εικόνα θα έχω όταν τρίψω το μάνικο και αφαιρέσω την μαύρη λάκα. Ταστιέρα κοκκινωπό ξύλο (ισως τριανταφυλιά). Η κλίμακα 67-αρα.
Το καπάκι book matched έλατο με τα νερά να φαρδαίνουν προς τα έξω και όχι εντελώς παράλληλα.
Η ηχητική οπή πεταλούδα από ασετόπαστα απομίμηση όστρακο με περιμετικά σειρίτια από άσπρη και μαύρη ασετόπαστα. Περιμετρικά σειρίτια στο καπάκι από άσπρη και μαύρη ασετόπαστα.   
Καπάκι και ταστιέρα ξεκολλήθηκαν πολύ έυκολα και απο καλύφθηκε και το εσωτερικό.
Μια πρώτη παρατήρηση. Η κόλλα που χρησιμοποιήθηκε δεν είναι ψαρόκολλα αλλά κάποια κρυσταλλική τύπου titebond  γεγονός που με παραξένεψε για να είμαι ειλικρινής.
Εσωτερικά δεν έχει παραπέτι. Τρία καμάρια στο καπάκι από έλατο, το ένα ξεκολλημένο. Στο καπάκι έχει ένα κάψιμο στο ύψος του καβαλάρη χοντρικά, τεχνική που κάνουνε κάμποσοι μάστορες ακόμα και τωρα σε χωρίς τσάκιση καπακια.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως από τα σημάδια της ταστιέρας φαίνεται πως μόνο οι 3 χορδές χρησιμοποιούνταν μαζικά ενώ η τέταρτη όχι. Το όργανο δεν είχε χορδές κάποις τις είχε κόψει, αλλά στα κλειδιά είχε υπολλείματα χορδών κανονικά και στα αξονάκια. Κόκκαλο δεν υπάρχει για να δούμε τυχόν θέσεις στο όργανο
ένα μικρό σπάσιμο στο καράολο ήδη κολλήθηκε και σταματάμε προς το παρόν εδώ. Περισσότερες λεπτομέρειες στη συνέχεια. 

[sakkalis]

και μερικές ακόμα

[yiannis]

  Χαρά στην υπομονή σου Δημήτρη…

  Εχεί πολλή δουλειά για να μαζευτεί..

[sakkalis]

Σιγουρα θελει καμποση δουλεια. Μονταρισμα παζλ περισσοτερο, για αυτο και εβαλα στον τιτλο παζλ της υπομονης.

[Stergios_lutherie]

παζλ...

Θα τόλεγα ψυχοθεραπεία.
Καλό κουράγιο Δημήτρη!

[sakkalis]

Ευχαριστώ Στέργιο.


Προχωράει η επισκευή.
Καραρχάς κόλλησα το κομμάτι του τάκου που είχε σχιστεί στη θέση του. Πάνω του ήταν κολλημένες και δυο ντούγιες. Αρχικά το σταθεροπόίησα με λάστιχα αλλά λόγω του δύσκολου σημείου παραμόρφωνε το σκάφος. Τότε πήρα απόφαση και πέρασα μία βίδα με σκοπό στο σημείο αυτό να περαστεί μία καβίλια που όυτως ή άλλως είχα σχεδάσει να βάλω. Ο τάκος κόλλησε καλά, 'ελα ΄'ομως που ΄'οταν πήγα να κολλήσω τις ντούγιες δεν εφαρμόζανε καλά μεταξύ τους παρά μονάχα με πολύ πίεση. Εκτιμώ πως η εφαρμογή τους δεν ήταν καλή από την αρχή και πιεστήκανε για να κουμπώσουν και να κλείσει το σκάφος κατά την καασκευή του. Αυτό δικαιολογεί και μία τρύπα σε ντούγα από καρφί που βρήκα σε εκείνο το σημείο. Το κάνω και εγώ αν δεν πατάει καλά κάποια ντούγα στο καλούπι, κάνω μια μικρή τρύπα με τρυπανάκι και καρφώνω την ντούγα στο καλούπι για να κάτσει καλύτερα και να κολλήσει με την προηγούμενη και την επόμενη. Το σκάφος έτσι κλείνει αλλά παραμένουν συσσωρευμένες τάσεις που με τον καιρό και κάποιο πέσιμο ίσως εκτονόνωνται και μπορεί να ξεκολλήσει πιο εύκολα η ντούγα. Μάλλον κάτι τέτοιο εγινε και εδώ.
Κλείνει η  παράνθεση.
Ξεκόλλησα το κομμάτι του τάκου που είχα κολλήσει και τις δυο ντούγιες που είχε πάνω για να το μοντάρω πιο σωστά. Το ίδιο κομμάτι τάκου στερεώθηκε με δύο βίδες και κολλήθηκε σωστά ντούγα ντούγα ξανακολλήθηκαν μεταξύ τους στα σχισίματα των ντούγων και την ένωση του αλλά και με τον τάκο. Σε άλλα δυο σημεία που είχαν ξεκολλήσει οι ντούγιες στην ένωση τους κολλήθήκαν εύκολα.


Με ξύστρα πιο πιο πριν είχε καθαρισθεί μερικώς το εσωτερικό χάρτωμα αλλά δεν μπόρεσε να ολοκλήρωθεί γιατί οι ξεκόλλητες ντούγιες με δυσκόλευαν. Θα αφαιρεθεί μετά το κόλλημα με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Το σκάφος ενισχύθηκε με ένα εσωτερικό παραπέτι στην μεριά των μπάσων. Μόλις βγάλω τις χαρτοταινίες θα περαστεί άλλο ένα παραπέτι στα καντίνια.
 
Στο καπάκι τώρα:
Ξεκολλήθηκε το μισοκολλημένο καμάρι και μπήκε με καινούργια κόλλα πλέον. Η ηχητική οπή ενισχύθηκε εσωτερικά με δεύτερο καπάκι, πρακτική που ακολουθώ σε όλα τα όργανα που φτιάχνω. μικρή ενίσχυση μπήκε και στην ένωση του καπακιού που φαίνεται ταλαιπωρημένη. Κολλήθηκε ένα μικρό σχίσμο στο καπάκι πίσω από τον καβαλάρη και θα μπει και ενίσχυση εσωτερικά.

[Μάνος Τουρπάλης]

Δημήτρη για κάποιο λόγο πιστεύω ότι θα γίνει καμπάνα αυτό, δεν ξέρω γιατί αλλά έτσι νοιώθω. Απάνω του!

αφήνω εδώ δυο πληροφορίες/σκέψεις/εναλλακτικές για περαιτέρω ζυμώσεις:

Το σκάφος ενισχύθηκε με ένα εσωτερικό παραπέτι στην μεριά των μπάσων. Μόλις βγάλω τις χαρτοταινίες θα περαστεί άλλο ένα παραπέτι στα καντίνια.

στα δυο τελευταία μπουζούκια δεν έβαλα παραπέτια εσωτερικά. Ο Αλεξανδρής δεν βάζει ποτέ και με "μάλωνε" χρόνια επειδή έβαζα - έλεγε "γιατί να χάνεις επιφάνεια από το καπάκι", εγώ όμως είχα τις ανασφάλειές μου. Όχι τόσο για τα περιμετρικά κορδόνια  - στενά βάζω πάντα και πατάνε μια χαρά στη ντούγα+παράντουγα - όσο για την στατικότητα.
Τέλος πάντων, σ' αυτά τα τελευταία δεν έβαλα . Δεν νομίζω η επιπλέον επιφάνεια του καπακιού περιμετρικά να έχει και τόσο μεγάλη διαφορά στον ήχο αντικειμενικά. Από την άλλη, και τα δύο παίζουν καλύτερα απ' ότι περίμενα. Επίσης, δεν βλέπω πρόβλημα στατικότητας - αφενός τα δοκίμασα όσο μπορούσα με πίεση από την χορδιέρα, αφετέρου θυμήθηκα ότι στα δυο πρώτα μου μπουζούκια προ δεκαετίας είχα βάλει έλατο και δεν έχουν πρόβλημα - και μάλλον θα το καθιερώσω.

Η ηχητική οπή ενισχύθηκε εσωτερικά με δεύτερο καπάκι, πρακτική που ακολουθώ σε όλα τα όργανα που φτιάχνω. 

και πάλι στα δυο τελευταία μπουζούκια, το χείλος της τρύπας - παρά την ενίσχυση που κι εγώ βάζω - το λέπτυνα σε πάχος μικρότερο του ενός καπακιού ~ 1,50 χιλ. Και παλιά στα πρώτα μου μπουζούκια το έκανα αυτό, λεπτό χείλος. Ενδιάμεσα έκανα κι άλλα πάχη (2-2,50-3,00 κτλ.), πειραματιζόμουν λόγω της επιρροής του πάχους (σύμφωνα με τον Helmholtz που τάψαχνα τότε).
Εμπειρικά πλέον - δεν μπορώ κι αλλιώς - νομίζω ότι στενό χείλος και σχετικά μικρή τρύπα ενισχύουν την ατάκα.

όπως είπα, τροφή για σκέψη.

εδιτ
Επίσης βγαίνει το συμπέρασμα - τώρα το συνειδητοποίησα - ότι τα πρώτα μου μπουζούκια ήταν καλύτερα (ή έτσι τα θυμάμαι εγώ λόγω ενθουσιασμού ? δεν ξέρω) από άλλα ενδιάμεσα - και προσπαθώ να ξαναγυρίσω, έστω και ασυνείδητα, εκεί. Άβυσσος.

[letasos]

Παντως εγω διαβαζοντας , εχω μια αισθηση , οπως οταν ανακαλυπτει κανεις καποιο παλιο αρχαιολογικο ευρημα με συναρπαστικη προϊστορια , και καθως ασχετος τελειως που ειμαι με επισκευες μ'εχει συνεπαρει και περιμενω την συνεχεια και το τελικο αποτελεσμα ....

[sakkalis]

Μάνο,  το καπάκι έχει πολύ φαρδύ περιμετρικό σειρίτι οπότε το εσωτερικό παραπέτι νομίζω πως είναι απαραίτητο για να κάτσει καλύτερα. 'Ασε που με το πέσιμο, μικρά κομμάτια έμειναν πάνω στο σκάφος και αδυνάτησε και επιπλέον το ήδη λεπτό καπάκι. Για την ενίσχυση στην ηχητική οπή νομίζω πως χρειάζεται καθώς είχε ήδη παραμορφωθεί από το ατύχημα (είχε βουλιάξει) οπότε έπρεπε να το συνεφέρω. Για να είμαι ειλικρινής και εγώ την ίδια αίσθηση έχω πως θα βγεί ωραίο και βασικά λειτουργικό μετά την επισκευή.
Τάσο, η επισκευή είναι πολύ ωραία πρόκληση στα σίγουρα.


Τώρα αυτό που σκέφτομαι είναι να προτείνω του ιδιοκτήτη να το κάνουμε τρίχορδο. Σε ταλαιπωρημένο όργανο δυο λιγότερες χορδές θα είναι πιο καλά για την ταλαιπωρία.
Το σκάφος θεωρώ πως είναι μεγάλο όπως κάνανε τα πιο καλά τετράχορδα. Δυστυχώς δεν έχω εμπειρία από τετράχορδα οπότε μιλάω με την αίσθηση που έχω και μπορεί να είμαι κα λάθος.
Οι διαστάσεις πάντως είναι:
μήκος σκάφους 38 εκ.
μέγιστο φάρδος σκάφους 28,5
βάθος 16,5-17 εκ.
Ταστιέρα στο κόκκαλο 3,4εκ.  -  στην ένωση με το σκάφος (17ο τάστο) 4,4 εκ. 
Κλίμακα 67-αρα.
Το καπάκι έχει καμπυλότητα δεν είναι επίπεδο. Στην περίμετρο διαφορά ύψους με το κέντρο 2-3 χιλιοστά

[Ιωσήφ Τορρένς]

Δημήτρη , "απάνω του" όπως λέει κι ο Μάνος ! Με σύνεση , χωρίς βιασύνη και το αποτέλεσμα θα ξεπεράσει τις προσδοκίες σου !

Μάνο βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα την τακτική του Αλεξανδρή που δε βάζει τα εσωτερικά σειρίτια ,
κι αν κατάλαβα καλά την εφάρμοσες κι εσύ με επιτυχία στα τελευταία σου μπουζούκια.

Νομίζω ότι
Σε μια τέτοια επιλογή και για να έχει κανείς το κεφάλι του ήσυχο , χρειάζεται ένα καλό καπάκι με τα νερά του να είναι σχετικά πυκνά και στις άκρες
 

[sakkalis]

Αφου κολλησα τον τακο και τις ξεκολλημενες ντουγιες, κολλησα και τα δυο εσωτερικα παραπετια. Σημερα ειπα να καθαρισω και το υπολοιπο χαρτωμα για να περασω γαζα για ενισχυση. Ξυνοντας ομως με την ξυστρα, λιγο με την πιεση, λιγο με την αφαιρεση του χαρτωματος που κραταγε τις ντουγιες προεκυψαν αλλες δυο ξεκολλημενες ντουγιες. Συν τις αλλοις φανηκανε καποιες ντουγιες αρκετα λεπτες γεγονος που κανει την επιπλεον ενισχυση ακρως απαραιτητη. Ενα βημα πισω λοιπον ξανα. Αφου αφαιρεσα το περισσοτερο χαρτωμα, ξανακολλησα τις 2 ντουγιες και κολλησσα και 3 καπλαμαδακια σε 3 ενωσεις για εξτρα ενισχυση πριν να περαστουν οι γαζες.
Εν τω μεταξυ αφαιρεσα τις βιδες απο τον τακο, ανοιξα τρυπες μεγαλυτερες και περασα 2 καβιλιες στην θεση τους. Με μια πιο προσεκτικη παρατηρηση ανακαλυψα σημαδια αρχης σχισιματος και στην αλλη μερια (την συμμετρικη) του τακου. Το οργανο ειχε κακοποιηθει για τα καλα. Ανοιχτηκαν αλλες 2 τρυπες και περαστηκαν 2 ακομα καβιλιες (8 χιλιοστα διαμετρος) και εκει.
Πιστευω πως τωρα θα ειναι ενταξει. Περνωντας τις καβιλιες, η κολλα ξεχειλισε απο την αρχη του σχισιματος γεγονος που επιβεβαιωνει πως η ενισχυση ηταν πραγματικα απαραιτητη.
Φωτογραφιες δεν εβγαλα, θα ακολουθησουν σε επομενο ποστ.

[sakkalis]

Η δουλειά με πολύ κόπο και υπομονή που δεν είναι το φόρτε μου προχωράει.
Περάστηκε γάζα το όργανο σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση μόνο τα πιο ευαίσθητα σημεία, αλλά μόλις στέγνωσαν οι κόλλες, παρατήρησα πως πάλι υπήρχαν σημεία που δεν σταθεροποιήθηκαν όπως θα έπρεπε, οπότε ξανακκολήθηκαν 2-3 ντούγιες και περάστηκαν επιπλέον γάζα για ενίσχυση. Η όλη διαδικασία κράτησε αρκετές ημέρες για να τραβήξουν οι κόλλες σωστά. Ταυτόχρονα δούλεψα και τον τάκο που είχε γωνίες που στρογγύλεψα. Στα παραπέτια ανοίχτηκαν οι θέσεις για να κουμπώσουν τα καμάρια.


Όσο τράβαγαν οι κόλλες στο σκάφος, ασχολήθηκα και με το καπάκι. Το περιμετρικό σειρίτι από ασετόπαστα είχε 5 λεπττά φιλέτα (μαύρο-άσπρο-μαύρο-άσπρο μαύρο) και έκλεινε εξωτερικά με ένα πιο φαρδύ φιλέτο (2-3 χιλιοστά φάρδος). Το φαρδύ είχε σχεδόν ξεκολλήσει οπότε και το αφαίρεσα για να το κολλήσω πιο μετά αφού κολλήσω το καπάκι. Τα λεπτά φιλέτα κολλήθηκαν με κυανοκρυλική μεταξύ τους και κάποια λίγα κομμάτια που χάθηκαν τα αντικατέστησα με ξύλινα φιλέτα αφού δεν είχα ασετόπαστα άσπρη. Το θέμα όμως που προέκυψε ήταν πως τα φιλέτα αυτά ήταν κολλημένα πάνω σε κανάλι που είχε απομείνει στην βάση του λίγο ξύλο από το καπάκι. Σε κάμποσα σημεία παρέμεινε κάτω από το φιλέτο, σε κάποια άλλα πάνω στο χειλος του σκάφους και σε κάποια άλλα είχε χαθεί. Αν παρέμενε έτσι τα φιλέτα είτε δεν θα ήταν ισοϋψή, είτε θα ήταν στον αέρα. Έπρεπε αυτό να συμπληρωθεί. Η επιλογή του κλασικού ξυλόστόκου δεν μου άρεσε καθώς ναι μεν γεμίζει μια χαρά, αλλά οι μηχανικές του αντοχές είναι μειωμένες σε κόλληση. Το σημείο αυτό είναι πολύ βασικό στην κόλληση καπακιού με το σκάφος. Αυτός ήταν και ένας επιπλέον λόηγος που έκρινα ότι πρέπει να μπουν παραπέτια για να εξασφαλίστει μεγαλύτερη επιφάνεια κόλλησης καθώς μιλάμε για ένα ταλαιπωρημένο πολύ ήδη όργανο που σκοπός μου είναι να ξαναγίνει λειτουργικό. Έτσι επέλεξα να στοκάρω με εποξική αναμιγμένη με σκόνη ξύλου. Στην περίπτωση μου είχα ήδη σκόνη έβενου και μιας και μιλάμε για μέρος που δεν φαίνεται δεν με ένοιαζε που η διαφορά στο χρώμα.     


Λογικά γίνομαι κουραστικός με όλες αυτές τις λεπτομέρειες μα  πιστεύω πως μπορεί να είναι χρήσιμες και σε κάποιον άλλον μελλοντικά για αυτό και γράφω όλα αυτά τα κατεβατά.


Η ροζέτα ήταν από ασετόπαστα απομίμηση όστρακου αλλά δυστυχώς έιχε σωθεί η μισή. Φτιάθηκε πατρόν και κόπηκε μια καινούργια από το αντίστοιχο υλικό (παρόλο που δεν είναι της αισθητικής μου) αλλά έπρεπε να κρατήσουμε την αρχική αισθητική το μάστορα. Διπρθώθηκαν και κάποια φιλετάκια στην ροζέτα που έιχαν ξεκολλήσει και κολλήθηκε η ροζέτα.  Κολλήθηκαν και κάποια μικρά κομμάτια από το καπάκι που είχαν σπάσει και βρεθήκανε, δυστυχώς όχι όλα οπότε έμειναν κενά. Μιλάμε πάντα για τα σημεία κάτω από την ταστιέρα και τα αυτάκια, που θα αποκατασταθούν με καινούργια αφού κολληθεί το καπάκι και πριν κολληθεί η ταστιέρα. 


Αφού στεγνώσαν καλά οι κόλλες από τις γάζες, περάστηκα χαρί βελουτε σε όλο το σκάφος. Το χάρτωμα στο συγκεκριμένο σκάφος  αποδείχθηκε πως βοήθησε στην αντοχή του οργάνου στο πέσιμο που είχε.
Καθαρίστηκε το μόρσο και κολλήθηκε και μάνικο.


Τώρα πια λίγο διακοπή λόγω έλειψης χρόνου και θα πάμε για τα μαζέματα στο καπάκι πριν να κολληθεί στο σκάφος.

[Popeye]

Καλημέρα Δημήτρη, μπράβο σε όλα!!! επίσης πολύ καλώς πράττεις που τα περιγράφεις με λεπτομέρειες!!! Τον λόγο τον είπες και εσύ ο ίδιος, εύχομαι όλοι μας να κάνουμε το ίδιο είτε σε κατασκευή είτε σε επισκευή είτε σε ότι άλλο.

[Μάνος Τουρπάλης]

Το περιμετρικό σειρίτι από ασετόπαστα είχε 5 λεπττά φιλέτα (μαύρο-άσπρο-μαύρο-άσπρο μαύρο) και έκλεινε εξωτερικά με ένα πιο φαρδύ φιλέτο (2-3 χιλιοστά φάρδος).

Δημήτρη καλημέρα και καλή συνέχεια/ευκολία!

μια ερώτηση, αν το πρόσεξες: τι πάχος είχαν τα λεπτά φιλέτα ? δηλαδή σε τι βάθος είχε σκάψει ο μάστορας αρχικά για να τα βάλει,  όταν το όργανο ήταν καινούργιο, δεν αφορά την επισκευή αλλά την προηγούμενη συζήτηση περί παραπετίων (για νέες κατασκευές)