Ἕνα ἱστορικό ὄργανο - ὁ Ταμπουρᾶς τοῦ Μακρυγιάννη - κατασκευαστική προσέγγιση

[Λάμπρος Σταυρίδης]

.......καί συνεχίζω , ἀγαπητοί φίλοι , τήν παρουσίαση.......
Κατ' ἀρχήν ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖο ἄργησα τόσο πολύ νά συνεχίσω , ἦταν ὅτι δέν μποροῦσα νά κατασκευάσω , χωρίς καλούπι - στόν ἀέρα - τό σκάφος . Γινόταν στραβό , καθόλου συμμετρικό στήν κούρμπα , καί τό κυριώτερο , δέν μποροῦσα νά κολλήσω τήν τελευταία δούγα , γιατί οἱ δύο πλαϊνές της , δέν ἐρχόταν στό ἴδιο ἐπίπεδο!!!
Παιδεμάρα!!!
Ὥσπου μοῦ τελείωσε καί τό σφενδάμι , καί ἀποφάσισα , ἀφοῦ μάζεψα ὅλη τήν ἐμπειρία ἀπ'τά παθήματα καί ξαναμελέτησα τό βιβλίο , νά ξαναπροσπαθήσω γιά 4η φορά τό σκάφος μέ ξύλο μουριᾶς .

Οἱ λόγοι τῆς ἀποτυχίας ἦταν ὅτι δέν μποροῦσα νά πετύχω :
1. τήν ἴδια καμπυλότητα στίς δοῦγες , στήν περιοχή τῆς κούρμπας ,
2. τήν ἴδια γωνία κλίσεως στίς ἀπέναντι ἀνά δύο δοῦγες , καί
3. τό ἴδιο μέγιστο πλάτος στίς ἀπέναντι ἀνά δύο δοῦγες .

Τό 2ο καί τό 3ο , τ' ἀντιμετώπισα μέ μεγαλύτερη προσοχή .
Γιά τό πρῶτο , κατασκεύασα ἕνα καλούπι , μέσα στό ὁποῖο ἔσφιγγα γιά μιά μέρα τήν ἤδη γυρισμένη δούγα , τήν ὁποία , πρίν τήν σφίξω , τήν ξαναέβρεχα . Ἔτσι στέγνωνε σφιγμένη καί ἔπαιρνε τήν μορφή τοῦ καλουπιοῦ :

 [ Invalid Attachment ]  

Ὑπῆρξε κι ἔνα ἄλλο πρόβλημα , μέ τό γύρισμα τῆς δούγας . Αὐτή ἔπρεπε νά γυρίση σέ γωνία , ὅπως θά θυμᾶστε , κάτω ἀπό 90 μοῖρες . Γι' αὐτό ἀναγκάστηκα ( ὄχι ὅτι καί κατακουράστηκα ἤ καταπιέστηκα δηλαδή ) , καί κατασκεύασα μιά ἄλλη " κουκουνάρα πολλαπλῶν χρήσεων " γιά τό γύρισμα τῶν δουγῶν , σέ σχῆμα νεφροῦ :

Συνεχίζεται......

[Ιωσήφ Τορρένς]

Μπράβο Λάμπρο !!!

δεν το βάζεις κάτω .  Κάθε ευκολία για τη συνέχεια !

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Ἡ " κουκουνάρα πολλαπλῶν χρήσεων " , χωρίς νά εἶναι τόσο " ὄμορφη " ὅπως , ἄς ποῦμε , οἱ ἕτοιμες , τήν δουλειά της τήν κάνει . Τήν κατασκεύασα ἀπό μιά ἄχρηστη γαλβανιζέ λαμαρίνα πάχους 1,5 χιλ. , φάρδους 15 ἑκ. καί μήκους ( ἄν θυμᾶμαι καλά ) περίπου 60 ἑκ. Καί τίς δύο στρογγυλάδες τίς γύρισα πατῶντας την μέ τά δύο χέρια πάνω σέ ἕνα κομμάτι σωλῆνα μήκους 16 ἑκ. καί διαμέτρου 5 ἑκ. μέ χοντρό τοίχωμα , στερεωμένο στή μέγγενη . Τήν μία ὅμως στρογγυλάδα , τήν πάτησα ἐκ τῶν ὑστέρων μέ τά δύο χέρια περισσότερο πάνω στόν πάγκο , γιά ν' ἀποκτήση ὀξεία γωνία , δηλαδή περίπου σχῆμα V . Τά δύο ἄκρα της τά ἔνωσα μέ περαστά βιδάκια . Τήν στερέωσα μέ γωνίτσες σέ ξύλινη βάση ἐπενδεδυμένη μέ τήν ἴδια λαμαρίνα καί γιά καπάκι " τρίμπησα " μέ ἠλεκτροκόλληση ἄλλο ἕνα κομμάτι λαμαρίνας στό σχῆμα τῆς διατομῆς της . Γιά θερμότητα ἔβαλα τό λαμπάκι τῆς πρηγουμένης " κουκουνάρας "

Στήν φωτογραφία φαίνεται καλύτερα ἡ ἀριστερό της στρογγυλάδα πού εἶναι ἀκτίνας 3 - 4 ἑκ. Ἡ δεξιά σχήματος V , δέν πολυφαίνεται :
 

Ὄψη ἀπό ἐπάνω :

....καί ἀπό πλάγια :

Ἐφτιαξα ἐπίσης καί αὐτό τό ἁπλό " ἐργαλεῖο " ἀπό λαμαρίνα κονσέρβας ἀφοῦ γύρισα τίς ἄκρες νά μήν κόβη....

......καί μ' αὐτό , βάζοντας τήν δούγα μεταξύ αὐτοῦ καί τῆς κουκουνάρας , τήν τραβῶ σιγά σιγά πρός τό μέρος μου γιά νά λυγίση . Ἔτσι ἀποφεύγω τό σχίσιμο τοῦ ξύλου τῶν δουγῶν στό σημεῖο λυγίσματος , ἀλλά πετυχαίνω καί ὁμοιομορφία στό λύγισμα .Στήν φωτογραφία αὐτή φαίνεται ἐπίσης καί ἡ πλευρά τῆς " κουκουνάρας πού ἔχει σχῆμα V :

 [ Invalid Attachment ]

Συνεχίζεται........

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Εὐχαριστῶ πολύ Ἰωσήφ!!!!

Ἄρχισα λοιπόν μέ τό ἴδιο καλούπι . Φυσικά ἡ διαδικασία εἶναι ἡ ἴδια πού ἔχω περιγράψει στήν ἀρχή καί δέν θά σᾶς κουράσω ξαναδείχνοντάς την . Μόνο τρεῖς φωτογραφίες τῆς ἀρχῆς ἀπό τό στερέωμα τῆς 1ης μονοκόμματης μισοβρεγμένης δούγας χωρίς κόλλα γιά νά πάρη μορφή :

Ὅπως ἔγραψα σέ προηγούμενο μήνυμα , γιά νά πάρη τό σκάφος συμμετρική μορφή , σκέφθηκα νά κατασκευάσω μιά ἁπλῆ διάταξη - καλούπι , πού θά μέ βοηθοῦσε σ' αὐτό . Ἀλλά τό καλόύπι ἔπρεπε καί νά βγαίνη μετά τό κλέισιμο τοῦ σκάφους , καί τό ὁλόκληρο καλούπι δέν θά ἔβγαινε , γιατί τό σκάφος " κλείνει " καθώς πηγαίνει πρός τό καπάκι .
Σκέφθηκα λοιπόν νά κατασκευάσω.....μισό καλούπι , ἀφοῦ κολλήσω τήν πρώτη μονοκόμματη δούγα καί τό πρῶτο ἑπόμενο ζευγαρι δουγῶν πού κολλιοῦνται εὔκολα καί σωστά . Ἔχει ἤδη στενέψει τό σκάφος , καί ὅταν αὐτό τό καλούπι στερεωθῆ στήν βάση καί τελειώση ἡ δουλειά , θά βγαίνουν εὔκολα καί τά δύο μαζί :

 [ Invalid Attachment ]

Τό λάθος μου ἦταν ὅτι τό ἐπάνω μέρος τοῦ νοβοπάν ἔπρεπε νά γίνη πολυγωνικό μέ πλευρές ὅσες καί οἱ ὑπόλοιπες δοῦγες , καί μέ μῆκος κάθε πλευρᾶς ὅσο καί τό πλάτος τῆς δούγας . Αὐτά γιά τόν φίλο Ἀπόστολο Κ.

Συνεχίζεται.........

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Στήν συνέχεια ἀφοῦ ὁλοκληρώθηκε τό σκάφος , συμπλήρωσα τυχόν κενά μέ καπλαμᾶ μουριᾶς ἤ κόλλα καί τρίψιμο , τό ἔτριψα χονδρικῶς , ἔκοψα τό θηλυκό V τοῦ τάκου καί τό ἀρσενκό τοῦ μάνικου , κόλλησα τό μάνικο πού τοῦ ἔδωσα καί μιά μικρή κλίση πρός τά πίσω γιά νά γίνη λίγο ὑψηλότερος ὁ καβαλλάρης καί νά πατάη δυνατά τό καπάκι πού τό εἶχα ἕτοιμο ( βλ. προηγούμενο μήνυμα ) , ἔκοψα ταστιέρα ( παρ' ὅλο πού δέν ὑπάρχει στό πρωτότυπο ) ἀπό πουρνάρι μέχρι τόν καβαλλάρη καί ἀπό ἐκεῖ καί πάνω ἄλλο κομμάτι ἰσόπαχο γιά κλειδιέρα ( πού οὕτως ἤ ἄλλως θά χώριζε τό ἑνιαῖο ἀπ' τόν ἄνω καναλλάρη ) , κόλλησα τήν πιό κάτω πινακίδα μέσα στό σκάφος , ἀπέναντι ἀπό τήν ἠχητική ὀπή πού θά γίνη στό πλάγιο μέρος τοῦ σκάφους :

ἀφαίρεσα μιά λωρίδα φάρδους 5 χιλ. σέ κάθε χεῖλος τοῦ σκάφους πού σβήνει στά ἄκρα γιά νά κολλήση τό καπάκι μέ κούρμπα καί κόλλησα μαζί καπάκι καί ταστιέρα

 [ Invalid Attachment ]

Συνεχίζεται........   

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Ἀφοῦ κόλλησαν ( ὅλες οἱ κολλήσεις ἔγιναν μέ ψαρόκολλα ) ἔδωσα τό τελικό φάρδος στήν ταστιέρα ( στήν ἔνωση μέ τόν τάκο 3,2 ἑκ. , στό ἀνώτερο μέρος 2,5 ἑκ. ) καί τρύπησα τήν κλειδιέρα γιά 12 ξύλινα κλειδιά στό κάθετο δράπανο δίνοντας καί μία μικρή κλίση πρός τά πίσω , τήν ἴδια γιά ὅλα τά κλειδιά : ἀπόσταση κέντρου ἀπό κέντρο 4 ἑκ.
Μετά ἔτριψα τήν ταστιέρα καί στρογγύλεψα τό μάνικο στό τριβεῖο τάνκς .
Παρέλειψα νά γράψω πώς , πρίν τό κόλλημα τοῦ καπακιοῦ κατασκεύασα καί κόλλησα τόν χορδοκράτη ἀπό ξύλο πουρναριοῦ .
Τώρα τό ὄργανο ἔχει τήν πιό κάτω μορφή :

 [ Invalid Attachment ]

Συνεχίζεται........

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Ἄλλες δύο φωτογραφίες καί τέρμα γιά σήμερα...

 [ Invalid Attachment ]

Ἡ συνέχεια στό ἐγγύς ( ἐλπίζω ) μέλλον ( ἐκτός ἀπροόπτου )......
Εὐχαριστῶ γιά τήν ὑπομονή σας .

[Απόστολος Κ.]

Εμείς ευχαριστούμε για την πλούσια παρουσίαση!

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Φίλοι καλημέρα ,
Ὅλες αὐτές τίς μέρες , ἀπ' τόν 15αύγουστο κι ἐδῶ , ἀσχολήθηκα μέ τά κλειδιά τοῦ ταμπουρᾶ .
Μέχρι τώρα τά κατεσκεύαζα στόν τόρνο . Ἀλλά πάντα εἶχα τό πρόβλημα τῆς μή καλῆς ἐφαρμογῆς τῆς κωνικότητας τοῦ κλειδιοῦ μέ τήν κωνικότητα τῆς ὀπῆς μέσα στήν ὁποία αὐτό γύριζε .
Ἔτσι ἀποαφάσισα ν' ἀγοράσω αὐτή τήν εἰδική ξυστῆρα 4 θέσεων ( γιά 4 μεγέθη κωνικοτήτων δηλαδή ) , μαζί μέ τό ἀλεζουάρ , πού κάνει γιά ὅλες .

Τό ὄργανο χρειάζεται 12 κλειδιά , ἀλλά ἐγώ ἔκανα κατά λάθος 13 τρῦπες καί φυσικά 13 κλειδιά ( δέν ξέρω ἄν τελικά θά βουλώσω καμμιά τρύπα , πού θά φαίνεται , ἤ θ' ἀφήσω τό 13ο κλειδί ( καί καλά ) γιά ἐφεδρικό ) . Ἐννοεῖται ὅτι χάλασα καί 5 - 6 .
Ἧταν ἀρκετά κοπιαστική δουλειά , ἀφοῦ γίνανε ὅλα στό χέρι , μέ δυσκολώτερη βέβαια τήν χειρολαβή .
 

Ἐπίσης ἔτριψα ὅλο τό ὄργανο καί τοποθέτησα τόν ἄνω καβαλλάρη καί τό " διακοσμητικό " ( ὁ Θεός νά τό κάνη ) σειρίτι στήν ἔνωση σκάφους - τάκου .

Μετά ἀπ' ὅλα αὐτά , νά καί πῶς δείχνει ὁλόκληρο :

 [ Invalid Attachment ]

Σειρά τώρα ἔχει τό βερνίκι πού ἀρχίζω ἀπό αὔριο.......

 

[ΖΑΡΚΑΔΑΣ ΚΩΣΤΑΣ]

αντε να δω που θα χωρεσεις τωρα 12 χορδες σε τετοιο μανικι.
Κι αυτο διοτι οπως λεει κι ο Φρονιμοπουλος στο βιβλιο του................το αυθεντικο οργανο ειχε οντως 12 χορδες αλλα πρακτικα ηταν αδυνατο να παιχτει.Ετσι κατεληξε στο συμπερασμα οτι ο Στρατηγος ο οποιος δεν ηξερε να παιζει, κουρτιζε ολες το ιδιο και απλα συνοδευε με αυτο ( κρατουσε κατι σαν ισο) το τραγουδι του.
Κατα τα αλλα εχεις κανει ωραια δουλεια οπως παντα

[Silvestro]

πσσσσσσσσσσσσσσσσ πολυ ομορφα λαμπρο!
την ξυστρα (κ αλεζουαρ ) που κ ποσο θυμασαι;

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Ἀγαπητοί φίλοι Κώστα καί Στέλιο , σᾶς εὐχαριστῶ γιά τά καλά σας λόγια!!!( τό κλασσικό ἀλλ' ἀπό καρδιᾶς ) .

Γιά τίς 12 χορδές τώρα : Εἶχα πεῖ στόν κ. Φρονιμόπουλο ὅτι οἱ 7 στό πρωτότυπο μπορεῖ νά ἦσαν συμπαθητικές , ἀλλά δέν συμφώνησε . Ἐγώ σκέφτομαι νά τίς κάνω ἔτσι τίς 7 , συμπαθητικές , πού δέν χρειάζονται μεγάλη ἀπόσταση μεταξύ τους , γιατί τό πλάτος τοῦ παλμοῦ τους εἶναι σχεδόν ἀνεπαίσθητο . Τήν ταστιέρα στήν ἔνωση μέ τό σκάφος τήν ἔκανα 3,2 ἑκ. ἀντί 3 , καί στό ἐπάνω μέρος ( ἄνω καβαλλάρη ) 2,5 .
Οἱ ὑπόλοιπες 5 θά κουρδισθοῦν ὅπως ἥ μεσαία καί τό καντίνι ( 2 + 3 ) ἄν τό ὄργανο ἦταν ἑξάχορδο ( ἤ καλύτερα ἑπτάχορδο - ἡ 1η τοῦ καντινιοῦ μπαίνει μέ περιέλιξη , μιά ὀκτάβα κάτω ) . Θά ὑπάρχη καί ἡ δυνατότητα , ἄν τό μέλος τοῦ τραγουδιοῦ σέ κάποιο σημεῖο " μεσάση " ἤ " πλαγιάση " ( μιλᾶμε γιά δημοτικά τραγούδια , συνέχεια τῆς " βυζαντινῆς " μουσικῆς ) , νά ὑπάρχη καί ἡ ἀντίστοιχη νότα - χορδή ἀπ' τίς συμπαθητικές νά νυχθῆ , ὥστε νά δώση καί τό ἀνάλογο ἰσοκράτημα .

Τήν ξυστῆρα καί τό ἀλεζουάρ τά πῆρα ἀπ' τόν Μαυρομουστάκη στήν Θεσσαλονίκη , 150 ευρώ ἀπό 165 πού τά εἶχε . Ὁ Dimizparts τά ἔχει 115 , ἀλλά διπλῆ ξυστῆρα .

[Ιωσήφ Τορρένς]

Πω πω δουλειάααααααα ! Μπράβο Λάμπρο !

[sakkalis]

Λάμπρο πάρα τις δυσκολίες που συνάντησες το προχωρήσεις και θα φτιάξεις ένα όμορφο όργανο.

[Λάμπρος Σταυρίδης]

Φίλοι 'Ιωσήφ καί Δημήτρη , εὐχαριστῶ πολύ!!!