Λοιπόν, πρώτα απ' όλα να πω για μένα ότι αντιμετωπίζω τις νέες τεχνολογίες θετικά μεν, με πολλά φίλτρα δε. Στην δική μου προσέγγιση σε υλικά και τεχνολογίες, έχουν προτεραιότητα κριτήρια ποιότητας ζωής, βιωσιμότητας και αειφορίας (: καταναλώνουμε με τη σκέψη στις επόμενες γενιές). Αν σας φαίνονται βαρύγδουπα, ακατανότητα και κουλτουριάρικα όλα αυτά, είναι γιατί έννοιες όπως “οικολογικό αποτύπωμα” , “ενσωματωμένη ενέργεια”, “κόστος ρύπανσης” κτλ. δεν συζητιούνται συχνά – για μην πω καθόλου -γιατί στ' αλήθεια “καίνε” και καμμιά εταιρεία δεν ανακινεί τέτοια θέματα. Αντίθετα, βομβαρδιζόμαστε με διαφήμιση (σούπερ ιδιοτήτων, χαμηλού κόστους – που στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου χαμηλό) κτλ. κτλ.
Παρακάτω θα αναφερθώ σε πολλούς “ξένους” όρους, συγχωρέστε με για αυτό, αλλά η Αγγλική έχει επικρατήσει στη βιβλιογραφία και δεν μπορώ να κάνω αλλιώς (άλλωστε βοηθά και όποιον θέλει να ψάξει περισσότερο)
Για να το πάρουμε από την αρχή (πάντα σε σχέση με υλικά), κάθε υλικό έχει αυτό που λέμε “ενσωματωμένη ενέργεια” (embodied energy ή grey energy) που αφορά στην “κρυφή” ενέργεια που καταναλώνεται για την παραγωγή του. Μαζί με το “οικολογικό αποτύπωμα” (μπείτε εδώ και κάντε το τεστ να δείτε πόσους πλανήτες χρειάζεστε γα να ζείτε όπως ζείτε, μια πλάκα την έχει
https://www.greencred.me/index.php ) που ποσοτικοποιεί την κατανάλωση του τρόπου ζωής, μπορεί κανείς να δει το αντίκτυπο των επιλογών του στο απόθεμα φυσικών πόρων της Γης, που όπως φαντάζεστε είναι πεπερασμένο.
Για να ξαναγυρίσω στην “ενσωματωμένη ενέργεια”, δείτε πόση ενέργεια χρειάζεται για την παραγωγή (πριν την μεταφορά) διαφόρων υλικών ανά μονάδα όγκου (m³), στους παρακάτω πίνακες:
Για αυτά που μας ενδιαφέρουν, το ξύλο και τα ανθρακονήματα (CFRP) τα νούμερα είναι :
ξύλο: 10.000 Mj (κόντρα πλακέ, το “hardwood” είναι ακόμα λιγότερο ενεργοβόρο)
CFRP: ~ 700.000 Mj (μέσος όρος)
Η ενέργεια για την παραγωγή CFRP λοιπόν είναι ~70 φορές περισσότερη, και σημειωτέον μιας και αναφέρεται στην μονάδα όγκου, ο λόγος χρήσης m³ CFRP / m³ ξύλου θα πρέπει να είναι 70. Δηλαδή για να ισορροπεί το κόστος παραγωγής (και μόνο το κόστος παραγωγής) της ενέργειας, αν με ένα κυβικό ξύλου φτιάχνεις π.χ. ένα (1) όργανο, με ένα κυβικό CFRP θα πρέπει να φτιάχνεις εβδομήντα (70) όργανα, Σ' αυτό δεν μπορώ να απαντήσω, ίσως και να είναι ισοδύναμα σε όγκο – αλλά ακόμα δεν έχουν μπει στο “παιχνίδι” του ισοζυγίου τα παρακάτω:
edit: εδώ είχα ξαναβάλει το κόστος παραγωγής αλλά το διόρθωσα1) το καύσιμο της μεταφοράς του κάθε υλικού από τον τόπο παραγωγής στο χώρο μας
2) τα απορρίμματα της κατεργασίας κάθε υλικού (όγκο, είδος, τοξικότητα, χώρος απόθεσης)
3) την δυνατότητα ανανέωσης του υλικού με φυσικό τρόπο – ή έστω με τρόπο που θα έχει την μικρότερη επίπτωση στο περιβάλλον
...και άλλα πολλά, αλλά δεν έχει πολύ νόημα να συνεχίσω...
Για μένα είναι καθαρό ότι το ξύλο ανανεώνεται και ανακυκλώνεται (ενώ για το CFRP ακόμα δεν υπάρχει τεχνολογία ανακύκλωσης
http://www.materialstoday.com/carbon-fiber/features/launching-the-carbon-fibre-recycling-industry/ ), τα απορρίμματα του ξύλου έχουν μηδενική επίπτωση (μπορεί και θετική) στο περιβάλλον – ενώ του ανθρακονήματος προκαλούν άμεσες μηχανικές μολύνσεις από μικροσωματίδια
http://www.carbonfiber.gr.jp/english/material/safety.html που συνδέονται με καρκίνο των πνευμόνων, το ίδιο το ξύλο δυνητικά γίνεται κάρβουνο – και επομένως και ανανεώσιμο καύσιμο (ενώ το ανθρακόνημα αντιθέτως καταναλώνει κάρβουνο – υπεραπλούστευση αλλά...), κτλ. κτλ.
Με όλα αυτά, η γνώμη μου είναι ότι καλό είναι τα ανθρακονήματα και όλα τα νέα υλικά να τα χρησιμοποιούμε εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται (στο ίδιο διάγραμμα παραπάνω φαίνονται και οι τερατώδεις αντοχές του CFRP). Που δηλαδή ? Οι κατασκευές κτιρίων είναι ένα καλό πεδίο (7%), η ιατρική και η αεροπλοΐα (20%) επίσης, αλλά η χρήση σε αθλητικό εξοπλισμό (20%) εμένα μου φαίνεται υπερβολική, για να μη μιλήσω για μουσικά όργανα.
…......................
δυο λόγια (αυτό μάλιστα, είναι OFF TOPIC) για το “κόστος ρύπανσης”: μεταξύ άλλων παραμέτρων (ανάλωση φυσικών πόρων κτλ. κτλ.), ενδιαφέρον έχει η αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει”:
Από την δεκαετία του '70, πολλές κυβερνήσεις θέσπισαν “πράξεις” (acts) για τον περιορισμό της ρύπανσης. Αυτές περιλαμβάνουν πρόστιμο σαν “δικαίωμα ρύπανσης”. Η αρχή “Ο ρυπαίνων πληρώνει”
http://library.tee.gr/digital/m2045/m2045_chondrou.pdf επιτρέπει δηλαδή σε όποιον έχει την οικονομική άνεση να εξαγοράζει την ρύπανση (και άρα την υγεία των άλλων). Σε διεθνές επίπεδο δεν μου είναι πολύ σαφές τι ισχύει σήμερα, (ευκαιρία να το ψάξω). Αυτό που μου είναι σαφέστατο είναι ότι ποτέ μια “ρυπογόνα” εταιρεία παραγωγής δεν θα διαφημίσει το γεγονός ότι πληρώνει το σχετικό “δικαίωμα καταστροφής" (εντός κάποιων ορίων, βέβαια, που βάζουν κάποιοι "υπεύθυνοι"). Το οποίο κόστος - φυσικά - εμπεριέχεται στο τελικό κόστος του υλικού, το οποίο πληρώνει - φυσικά - ο τελικός καταναλωτής. Δηλαδή (υπεραπλούστευση κι αυτή, αλλά "δυνατή") πληρώνουμε οι ίδιοι την καταστροφή του περιβάλλοντος και της υγείας μας (να μην αρχίσω τα δακρύβρεχτα για τα παιδιά μας).
