Κλίση μπράτσου και αντισκέβρωμα

[Sforzando]

Καλησπέρα σε όλους,ξεκινάω ένα θέμα που με είχε απασχολήσει από τις πρώτες μου κατασκευές και δεν είναι άλλο από την κλίση του μπράτσου στα έγχορδα,ένα στοιχείο απαραίτητο για πολλούς και διάφορους παράγοντες.Στο παρακάτω σκίτσο που έφτιαξα μπορούμε να συζητήσουμε αρκετά πράγματα:

[Elias]

καλησπερα, η κλιση του μπρατσου εξαρταται απο το υψος της γεφυρας ωστε να εχουμε το επιθυμητο action (αποσταση χορδων απο ταστα). ειναι απλη γεωμετρια, εχεις το υψος της γεφυρας, την κλιμακα σου αρα βρισκεις με εφαπτομενη την γωνια που χρειαζεσαι

[Vagges2010]

Elias μπορείς να το κάνεις πιο λιανά και πιο πρακτικά γιατί όντως το θέμα είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον.

[Sforzando]

Στο σκίτσο Α έχουμε ένα μπράτσο χωρίς καμμία κλίση,στο σκίτσο Β έχουμε την λεγόμενη αρνητική κλίση και στο σκίτσο Γ την θετική κλίση...και εδώ ξεκινάει η ιστορία με το αν πρέπει να δίνουμε κλίση στο μπράτσο κατά την τοποθέτηση του ή όχι.Στην πρώτη περίπτωση, εάν δεν έχουμε καθόλου κλίση και με δεδομένο πως έχουμε μια σωστή ταστιέρα όπως και έναν χαμηλό καβαλάρη, θεωρητικά θα έχουμε ένα πολύ άνετο παίξιμο,στην πράξη όμως αλλάζουν τα πράγματα... στην δεύτερη περίπτωση με μια αρνητική κλίση θα χρειαστεί μεγαλύτερο ύψος καβαλάρη αλλά έχουμε το πλεονέκτημα το μπράτσο να "αντέξει"περισσότερο την τάση των χορδών, στην τρίτη περίπτωση υπάρχει πραγματικά πρόβλημα...μια υπερβολική τέτοια γωνία θα εντύνει το πρόβλημα του σκεβρώματος και βέβαια το παίξιμο του οργάνου θα είναι προβληματικό...όλες οι υπερβολικές γωνίες δημιουργούν προβλήματα ακόμη και στην δεύτερη περίπτωση με μεγάλη κλίση οι χορδές θα έβρισκαν στην ταστιέρα,ας ξεκινήσουμε μια συζήτηση με τα δεδομένα και τις εμπειρίες σχετικά με αυτό το θέμα και πως μπορούμε να πετύχουμε τα καλύτερα αποτελέσματα!

[Elias]

για να το πω ποιο λιανα, πριν την κατασκευη καλο ειναι να εχουμε αποφασισει καποιες παραμετρους οπως scale length (κλιμακα του οργανου) πχ ηλεκτρικη κιθαρα fender 25,5 inches, gibson 24,75inches, μπουζουκι απο οτι εχω δει 68εκατοστα κτλ. το υψος της γεφυρας στα ακουστικα οργανα το αποφασιζουμε εμεις, στα ηλεκτρικα ειναι αναλογα με την γεφυρα. γεφυρες τυπου fender ειναι χαμηλες αρα και ευθεια να ειναι το μπρατσο μας μπορουμε να εχουμε μικρη αποσταση απο τις χορδες. οσο η γεφυρα μεγαλωνει σε υψος οπως η tune o matic της gibson φανταστειτε οτι μεγαλωνει και η αποσταση των χορδων απο το μπρατσο αρα δυσκολοπαιχτο οργανο. οταν τοτε δωσουμε κλιση προς τα πισω στο μπρατσο, οι χορδες ερχονται ολο και ποιο κοντα στο μπρατσο. για να υπολογισουμε την γωνια που πρεπει να παει προς τα πισω το μπρατσο χρειαζομαστε την κλιμακα (scale length) και το υψος της γεφυρας. αν εχουμε λοιπων κλιμακα 64,77εκατοστα και γεφυρα με υψος 20 χιλιοστα, τοτε η γωνια που θελουμε να βρουμε ειναι απο τον τυπο εφαπτομενη γωνιας= υψος γεφυρας / κλιμακα αρα βρισκουμε την γωνια. αυτη η γωνια μας δινει την δυνατοτητα να ακουμπησουν οι χορδες στα ταστα. στην ηλεκτρικη μετα κανεις μικρορυθμιση με τις βιδες της γεφυρας.

[Elias]

να προσθεσω οτι υψος γεφυρας εννοουμε το σχετικο υψος της με το μπρατσο

[Ανδρέου Δημ.]

Πολυ σημαντικο σημειο στην κατασκευη του οργανου!

Εγω τοποθετω προχειρα το μανικι, την ταστιερα και το καπακι και δοκιμαζω ποια ειναι η κλιση με βαση τον καβαλαρη που εχω αποφασισει! Βαζω ενα κομματι ξυλο ισο με το υψος του καβαλαρη και
ακουμπωντας ενα μεταλικο χαρακα βλεπω αν πρεπει να δωσω κι αλλο κλιση και καταληγω στο σωστο σημειο! Αυτο που θελω να αναλυσουμε ειναι και η επιλογη πως θα δωσουμε κλιση!
Πρωτος  τροπος ειναι να δωσουμε κλιση στο αυλακι του τακου
Δευτερος τροπος ειναι να κανουμε ισιο το αυλακι και κατοπιν να δωσουμε κλιση διαμορφωνοντας το μανικο!
Προσωπικα ο δευτερος τροπος μου φαινεται ευκολοτερος απο τον πρωτο αλλα
δεν το εχω κανει ποτε! Πιστευετε οτι ειναι λαθος ο δευτερος τροπος και θα
εχει προβλημα σκεβρωματος το οργανο;;

[Elias]

ειχα βρει μια σελιδα στο ιντερνετ που μπορουσες να βαλεις το υψος της γεφυρας, το υψος της ταστιερας απο το σωμα και σου υπολογιζε την γωνια που θα επρεπε να ειχε το μπρατσο σου για καλο action. θα κοιταξω να το ξαναβρω...

[immortalx]

Όπως πολύ σωστά αναφέρει ο Elias, στις tune-o-matic γέφυρες η απόσταση των χορδών από το μπράτσο μεγαλώνει, γι'αυτό συνήθως σε αυτά τα όργανα έχουμε αρνητική κλίση. Υπάρχει όμως η δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε τέτοια γέφυρα χωρίς κλίση στο μπράτσο, "σκάβοντας" το σώμα τόσο ώστε οι χορδές να είναι παράλληλες με την ταστιέρα. Φυσικά η επιλογή μιας flat γέφυρας τύπου Fender είναι προτιμότερη σ'αυτή την περίπτωση.
Έχοντας κάνει μόνο μια κατασκευή, δεν μπορώ να κρίνω ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος. Ο πρώτος πάντως, είναι ο πιο απλός και με πολύ καλά αποτελέσματα για ένα αρχάριο.

[Sforzando]

Υπάρχει αυτή η σελίδα που μπορεί κανείς να υπολογίσει την γωνία του μπράτσου http://www.tundraman.com/Guitars/NeckAngle/index.php. Δεν έχω όμως χρησιμοποιήσει ποτέ το συγκεκριμένο εργαλείο,θα δοκιμάσω και θα σας πω.

[Sforzando]

Φίλε Elias αυτή τη σελίδα είχες βρει?

[Sforzando]

Αυτό που λες φίλε Δημήτρη με την κλίση στη φωλιά για το μόρσο νομίζω πως είναι πολύ σημαντικό! Στον δεύτερο τρόπο που αναφέρεις , κολλάς στα ίσια το μπράτσο χωρίς κλίση και μετά πλανίζεις το μπράτσο περισσότερο από το 12 dot και προς το μικρό καβαλάρη,κάτι τέτοιο μου είχε πει παλιά ένας οργανοποιός.Δεν ξέρω αν παίζει...

[ΚαΠα]

Νομίζω τα πράγματα είναι λίγο απλούστερα από το να υπολογίζουμε εφαπτομένες γωνιών, κλίσεις κτλ. Απλώς η σκέψη μας θα πρέπει να ξεκινήσει ανάποδα. Πρώτα πρέπει να αποφασίσουμε για μερικά βασικά μεγέθη. Από τη μικρή μου εμπειρία και διαβάζοντας διάφορα κείμενα στο Internet, αυτά είναι:

α) Το ύψος του καβαλάρη που θέλουμε
β) το πάχος της ταστιέρας
γ) το ύψος των τάστων, και
δ) το πόσο χαμηλά (ή ψηλά) θέλουμε τις χορδές μας πάνω από τα τάστα.

Αν το δούμε λίγο στην πράξη, νομίζω μια γενική άποψη είναι ότι ο καβαλάρης στο μπουζούκι θα πρέπει να έχει ύψος μικρότερο από 1,5 εκ.  Για παράδειγμα ας αποφασίσουμε ότι θέλουμε ένα καβαλάρη γύρω στα 1,2 με 1,3 εκατοστά. Ας πούμε επίσης ότι θα έχουμε ταστιέρα γύρω στα 6,5 με 7 χιλιοστά και ότι τα τάστα μας έχουν ύψος γύρω στα 1,2 χιλιοστά. Ένα τυπικό ύψος των χορδών στα καντίνια πάνω από το δωδέκατο τάστο είναι γύρω στο 1,5 με 2 χιλιοστά, ενώ στη μουργκάνα μπορεί να είναι λίγο παραπάνω π.χ. 2,5 χιλ. Αυτό το ύψος στο δωδέκατο τάστο, με μια χονδρική προσέγγιση, μας δίνει διπλάσιο ύψος στο σημείο του καβαλάρη, δηλαδή γύρω 3 με 4 χιλιοστά.

Άρα λοιπόν, αν το μπράτσο μας χωρίς την ταστιέρα είναι στην ίδια ευθεία με το καπάκι (Σχέδιο Α του Sforzanto), τότε: Όταν θα έχουμε βάλει την ταστιέρα (6,5 χιλ) και τα τάστα (1,2 χιλ) και ακουμπήσουμε μια ρίγα (ένα μεταλλικό χάρακα) πάνω στην ταστιέρα, η ρίγα θα βρίσκει τον καβαλάρη σε ύψος περίπου 0,8 εκατοστά (0,77 για την ακρίβεια). Αν σε αυτό το μέγεθος προσθέσουμε και άλλα 3-4 χιλιοστά λόγω του ύψους των χορδών, έχουμε τελικά ένα ύψος καβαλάρη γύρω στα 1,2 εκατοστά.

Ακόμα θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι το μάνικο θα πάρει μια μικρή κλίση προς τα μπρός (έστω και ελάχιστη) από τις τάσεις των χορδών. Από εκεί και πέρα αποφασίζουμε πόσο ύψος θα έχει ο έβενος και πόσο το κόκκαλο. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με ψηλότερο κόκκαλο, και στη συνέχεια να αφαιρέσουμε αν χρειάζεται, μετά από μερικές ημέρες αφού βάλουμε χορδές, όταν το μάνικο θα έχει πάρει την τελική του θέση.  

Συμπέρασμα .... πρώτα παίζουμε λίγο με τα παραπάνω νούμερα και τότε θα δούμε αν χρειαζόμαστε να έχουμε κλίση στο μανίκι και πόση θα είναι αυτή, ώστε να πετύχουμε το επιθυμητό ύψος του καβαλάρη. Διορθωτικές κινήσεις μπορούμε επίσης να κάνουμε πλανίζοντας λίγο την ταστιέρα μας, αν δούμε ότι το ύψος του καβαλάρη που χρειάζεται τελικά, είναι λίγο διαφορετικό από αυτό που είχαμε υπολογίσει.

[Elias]

δεν θυμαμαι αν ηταν η συγκεκριμενη σελιδα, μαλλον ηταν αλλη. παντως και αυτη το ιδιο πραγμα υπολογιζει.

[Elias]

Στον δεύτερο τρόπο που αναφέρεις , κολλάς στα ίσια το μπράτσο χωρίς κλίση και μετά πλανίζεις το μπράτσο περισσότερο από το 12 dot και προς το μικρό καβαλάρη,κάτι τέτοιο μου είχε πει παλιά ένας οργανοποιός.Δεν ξέρω αν παίζει...

αν και δεν εχω ασχοληθει με κατασκευη μπουζουκιου, θεωρητικα αυτο που λες θα σου δωσει το αποτελεσμα που ζητας. αυτο που με προβληματιζει ειναι οτι εφαρμοζοντας κλιση στο μπρατσο με τετοιο τροπο το αποδυναμωνεις (short grained configuration).