επισκευή καπακιού, ρωγμή από έλλειψη υγρασίας

[Μάνος Τουρπάλης]

Η "Αριάδνη" εκτός των άλλων - πολλών και σοβαρότερων - προβλημάτων που δημιούργησε, έφερε και απόλυτο παγετό (συνέχεια -) με πολύ έντονη ξηρασία.
Το θερμόμετρο - υγρασιόμετρο (ψηφιακό με μνήμη ελαχίστων - μεγίστων), έξω από το σπίτι κατέγραψε θερμοκρασία -17.6°C και υγρασία 15%.
Μέσα στο σπίτι, είδα την υγρασία να πέφτει στο 32%, παρά τις προσπάθειες να την αυξήσω κάπως (πιατάκια με νερό στα καλοριφέρ και στο τζάκι, βρεγμένες πετσέτες κτλ.).
Ήδη από το 38% είχα κατεβάσει τα όργανα στο υπόγειο που πάντα "αντιστέκεται" κάπως περισσότερο στις αλλαγές του καιρού, αλλά όπως φάνηκε τίποτα από αυτά δεν ήταν αρκετό.

Είχα μία (μόνο, ευτυχώς) "απώλεια' στην πρώτη μου κιθάρα, όπου το καπάκι άνοιξε ακριβώς δίπλα στην κόλληση, δημιουργώντας μια ρωγμή (όχι ξεκόλλημα) από τον πίσω τάκο μέχρι την ενίσχυση του καβαλάρη:

Σκεφτόμουν διάφορες λύσεις για να της αυξήσω την υγρασία πριν την επισκευή ώστε να ξανάρθει κάπως το καπάκι στις διαστάσεις του (συρρικνώθηκε αποβάλλοντας υγρασία). Θυμόμουν μια ανάλογη συζήτηση στο rembetiko.gr, αλλά συζητώντας το θέμα με τον ΚαΠα μου έστειλε κατευθείαν αυτά τα βιντεάκια (δεν νομίζω να υπάρχει κάτι που δεν έχει - τουλάχιστον δει - ο ΚαΠα σχετικά με κιθάρες).

Ο Taylor που επισκευάζει (προσωπικά) μια κιθάρα του με το ίδιο πρόβλημα, τοποθετώντας κάποια ειδικά σφουγγαράκια μέσα στο σκάφος, τα οποία υγραίνει κάθε μέρα.

https://www.youtube.com/watch?v=tB8tELj43RE
https://www.youtube.com/watch?v=bWcGdWFiv4M

Ακολούθησα την ίδια μέθοδο πολύ πιο απλοποιημένη (σφουγγαράκι κουζίνας σε πλαστική σακούλα για να μην βραχεί το σκάφος, κλείσιμο της τρύπας με ένα κομμάτι νάϋλον με χαρτοταινία και όλη η κιθάρα μέσα σε διαφανή σακούλα για ρούχα για να βλέπω την "πρόοδο").

σε τρεις μέρες είχε μειωθεί αισθητά

και - όπως ακριβώς περιγράφει ο Taylor - σε μια βδομάδα η ρωγμή εξαφανίστηκε:

και σε έλεγχο με φως:

 [ Invalid Attachment ]

[Μάνος Τουρπάλης]

αφού ήρθε στη θέση του, συνέχισα με ενίσχυση του καπακιού στην περιοχή (δεν είχα βάλει αρχικά) με αυτά τα "διαμαντάκια" που τοποθέτησα ανοίγοντας τρύπες και περνώντας από μέσα χορδή

οι τρύπες στο καπάκι αρχικά

και με φως

μετά το στοκάρισμα (σε συνδυασμό με άλλους λόγους, έτριψα και όλο το καπάκι)

και αφού τυχαίνει να είναι και ο χορδοκράτης στο ίδιο σημείο

 [ Invalid Attachment ]

[Ιωσήφ Τορρένς]

Ευφυές και αποτελεσματικό !  ( φυλάχτηκε ήδη στα αγαπημένα My Bookmarks )

Αν κατάλαβα σωστά , η ζημιά έγινε από την απότομη αλλαγή , την πτώση του ποσοστού της υγρασίας στο περιβάλλον.
 
Να ρωτήσω , υπάρχουν  (για την περιοχή που ζει ο καθένας ) κάποια ας πούμε
 "αποδεκτά " όρια υγρασίας μέσα στα οποία δεν κινδυνεύει να πάθει ζημιά τό όργανο ;

Υπάρχει μήπως κάποιος απλός κανόνας , για να έχουμε το νου μας , ανάλογα με την υγρασία του περιβάλλοντος ;
( Ο Μάνος , είχε "μυριστεί" τη κακοτοπιά και έκανε ότι μπορούσε )

Πριν από λίγα χρόνια ένας φίλος που μένει στο Γαλάτσι, (ψηλά κοντά στα Τουρκοβούνια) είδε ξαφνικά (!) ένα πρωί και τα δύο ακριβοπληρωμένα μπουζούκια του, σπασμένα. Ο επαγγελματίας οργανοποιός του είπε (κάπως αόριστα) ότι έφταιγε η υγρασία ... και βέβαια καλοπληρώθηκε για την αποκατάστασή τους
 
 

[Δημήτρης Αγγελακοπουλος]

 
Απίστευτο!

[Θάνος]

Μπραβο Μανο.
 Στελιο εδω ειναι ο Γιακουμπ που λες.

[Μάνος Τουρπάλης]

Μπραβο Μανο.
 Στελιο εδω ειναι ο Γιακουμπ που λες.

 

Να ρωτήσω , υπάρχουν  (για την περιοχή που ζει ο καθένας ) κάποια ας πούμε
 "αποδεκτά " όρια υγρασίας μέσα στα οποία δεν κινδυνεύει να πάθει ζημιά τό όργανο ;

Υπάρχει μήπως κάποιος απλός κανόνας , για να έχουμε το νου μας , ανάλογα με την υγρασία του περιβάλλοντος ;
( Ο Μάνος , είχε "μυριστεί" τη κακοτοπιά και έκανε ότι μπορούσε )

Ιωσήφ, όταν φύγαμε από το μαιευτήριο, ο γιατρός μας συμβούλευσε να πάρουμε κι ένα θερμόμετρο - υγρασιόμετρο για να παρακολουθούμε τις συνθήκες περιβάλλοντος. Αυτό το όργανο, όταν η υγρασία έπεφτε κάτω από 40%, είχε μια "προειδοποίηση" -  αναβόσβηναν κόκκινα λαμπάκια, αδύνατον να μην το προσέξεις .
Όταν πρωτάρχισα με την κατασκευή, το ίδιο όργανο είχα στο εργαστήριο, αφού δεν χρειαζόταν πια στο σπίτι (κάποια στιγμή χάλασε και πήρα άλλο, καλύτερο).
Έ, σκέφτηκα ότι αφού δεν είναι καλό για βρέφη, δεν θα είναι καλό και για τα όργανα. Αυτό είχα στο μυαλό μου όταν είδα το 38%

Επίσης μιλάω με έναν φίλο μπουζουξή - κιθαρίστα στην Αμερική που ζει στην Αριζόνα, με μέση τιμή υγρασίας 35%. Βάζει τα όργανα σε μια "βιτρίνα" που έχει φτιάξει, με ελεγχόμενη υγρασία στο 50% γιατί αν τα ξεχάσει έξω ...του ανοίγουν.

Οπότε νομίζω ότι το 40% είναι ένα καλό "όριο", ακόμα κι αν είναι λίγο αυθαίρετο έτσι που τα γράφω. Επίσης δεν νομίζω να έχει σχέση με άλλες συνθήκες παρά μόνο με την υγρασία (τι Αριζόνα - τι Αριάδνη, το ίδιο έγινε)  .

[Ιωσήφ Τορρένς]

Εύγλωττα , πολύ κατατοπιστικά , και λίαν πειστικά !!!     

[Silvestro]

Στελιο εδω ειναι ο Γιακουμπ που λες.

ρε παιδια να μαζευτειτε να στελεχωσετε κανενα νοσοκομειο! 
καλυτερα εμεις παρα οι αλλοι...
και αμα λαχει, πανω απο τα ρουχα... εντος ενος τεταρτου...  https://www.youtube.com/watch?v=fE20p83Gg1g

να πω και γω την γνωμη μου, για κλασικες κιθαρες.
το "ιδανικο" ειναι ενα οργανο να ειναι σε περιβαλλον υγρασιας απο 40-70%.

καλο ειναι να υπαρχει και ενα φιδακι, (αυτο που μπαινει μεσα στο οργανο και του βαζεις νερο) μια και ειναι πολυ δυσκολο να ελεγχεις την υγρασια στο χωρο, και οταν κατεβαινει πολυ, χωνεις μεσα τον διαμαντη και ξενοιαζεις, μιας και η ξηρασια ειναι αυτη που πειραζει περισσοτερο.

τον μεγαλυτερο ρολο τον παιζει ομως οι μερες που εκανες τις κολλησεις ποση υγρασια ειχε, οσα χρονια μετα και να περασουν! ετσι αν τις εκανες με 70%, οταν πεσει στο 40-45 υπαρχει προβλημα. αν τις εκανες στο 45-50%, δεν μασαει το οργανο στο 38%. δεν παει να ειναι οπουδηποτε στον κοσμο 

ετσι γι αυτο ολοι οι μεγαλοι επαγγελματιες την κανουν εκει, ωστε να εχει το οργανο την μεγαλυτερη ανοχη
και εμενα μου εχουν ανοιξει (στο ιδιο σημειο) δυο κιθαρες απο τις πρωτες που ειχα φτιαξει, και τις επισκευασα ετσι μανο οπως δειχνεις (η διαφορα ειναι οτι μου αρεσει να βαζω πολλα-μικρα, οχι μεγαλα), και στις δικες μου, αλλα και σε ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΕΣ αλλες που εχω επισκευασει, σε διαφορα υψη τιμων, (οποτε δεν υπαρχει θεμα στεναχωριας, μιας και ακριβες το παθαινουν... )
πλεον προσεχω να μην κανω κολλησεις πανω απο 65%


 

[Γιώργος Χ.]

...steliosguitar!!!

[Μάνος Τουρπάλης]

... ετσι αν τις εκανες (τις κολλησεις ) με 70%, οταν πεσει στο 40-45 υπαρχει προβλημα. αν τις εκανες στο 45-50%, δεν μασαει το οργανο στο 38%. δεν παει να ειναι οπουδηποτε στον κοσμο 

Στέλιο νομίζω ότι αυτό που περιγράφεις αφορά σε αστοχία σε κολλήσεις γενικά αλλά όχι σε ρωγμές.
Το όριο του 60% το βάζει η titebond (*) και σίγουρα και άλλες - αλλά για αυτήν ξέρω, αυτό λέω - για τις ιδιότητες της ίδιας της κόλλας (προφανώς) και όχι για πιθανές μελλοντικές ρωγμές, τις οποίες βεβαίως δεν κολλάς αφού δεν υπάρχουν στην κατασκευή.
Στις πρώτες φωτό φαίνεται καθαρά το σκισμένο ξύλο, κι ακόμα κι αν επεκτείνεται στην κόλληση, δεν νομίζω ότι συνέβη λόγω αστοχίας στην κόλληση αλλά το αντίθετο. Επίσης στα βίντεο του Taylor αν τα είδες, είναι σκισμένη και η πλάτη σε απόσταση από την κόλληση.
Νομίζω ότι πρόκειται για συμπεριφορά του ξύλου καθαρά.

(*) η εξήγηση είναι ότι η κόλλα λειτουργεί με την εξάτμιση της υγρασίας (νερό) που περιέχει στη συσκευασία.  Η συγκεκριμένη κόλλα δρα σε μοριακό επίπεδο, για αυτό δεν θέλει και "χαράξεις" κτλ. που συνήθιζαν παλιά "για να πιάσει καλύτερα η κόλλα" - αλλά αντίθετα θέλει τρίψιμο με γιαλόχαρτο, συνιστώμενο  220 grid.
Αν η υγρασία είναι > 60%, τουλάχιστον για τα πρώτα 30 λεπτά της ώρας μετά την κόλληση, την ελάχιστη διάρκεια δηλαδή που γράφει η συσκευασία ότι θέλει σφίξιμο (αν η ένωση πρόκειται να φέρει φορτία, στο site της titebond συνιστά σφίξιμο για 24 ώρες) το νερό ΔΕΝ εξατμίζεται και η κόλλα δεν στεγνώνει ΠΟΤΕ.
Πάντα θα υπάρχει ένα ποσοστό υγρασίας (έστω και μικρό αρκεί) που δεν την αφήνει να στεγνώσει, επομένως δεν θα κολλήσει 100% και η εταιρεία αποποιείται την ευθύνη.
Όλα αυτά τα διάβασα σε ένα αμερικάνικο φόρουμ από έναν τεχνικό της Franklin (που παράγει την Titebond), όπως και στο site που γράφει τεχνικά χαρακτηριστικά κάθε κόλλας, και έκτοτε έγινα φίλος με το υγρασιόμετρο. 

[ΖΑΡΚΑΔΑΣ ΚΩΣΤΑΣ]

εγω εχω μια απορια......αφου το οργανο αρχισε παλι να τεντωνει μεχρι που ηρθε στα ισια του πως εβαλες κολλα μεταξυ των κοματιων του καπακιου?

[Μάνος Τουρπάλης]

εγω εχω μια απορια......αφου το οργανο αρχισε παλι να τεντωνει μεχρι που ηρθε στα ισια του πως εβαλες κολλα μεταξυ των κοματιων του καπακιου?

Κόλλα αραιωμένη 5% (*) με σύριγγα, από πάνω, και συγχρόνως πίεζα και άφηνα το καπάκι να "τραμπαλίσει" λιγάκι να χωθεί η κόλλα όσο γίνεται μέσα.

(*) κι αυτό στο site το γράφει

[Γιώργος Χ.]

Παλαιότερα στην ξυλουργική  ,αντί του  υγρασιόμετρου που δεν υπήρχε τότε, είχαν ένα πολύ στεγνό μαλακό ξύλο συνήθως πεύκο ή έλατο και με ένα "τύπου" παχύμετρο, έβλεπαν την αυξομείωση στις διαστάσεις του ξύλου (οδηγού) την συγκεκριμένη ημέρα .
Έτσι ανάλογα την υγρασία, έκαναν πιο εφαρμοστό κάποιον συνδεσμο ,  ή λιγότερο εφαρμοστό....άφηναν περισσότερο "αέρα" , ή λιγότερο.κτλ .κτλ.     κι όλο αυτο φυσικά  για την αποφυγή ρωγμών , σκασιμάτων...
Βασιζόμενος σ' αυτό,   πέρα απ' τις κολλήσεις που ανέφερε ο Στέλιος  , που νομίζω το ίδιο πράγμα λέμε
Νομίζω ότι η σωστή υγρασία καθ όλη την διάρκεια της κατασκευής , είναι καθοριστικός παράγοντας για την ανοχή των ξύλων μετέπειτα .

[Silvestro]

βεβαια για τις κολλησεις γραφω, μιας και αυτες ευθυνονται για τις 9 στις 10 κιθαρες που εχουν προβλημα.

το μονο που γνωριζουμε σαν στανταρ ειναι ο καιρος, και:
αν ηταν χλωρο σιγουρα καποια στιγμη θα σκιζοταν ανεξαρτητα καιρου, ή αν ηταν ξερο φταιει η κολληση

ΑΛΛΑ: πιστευω απο τις φωτο οτι το προβλημα ηταν στην κολληση και την υγρασια που ειχε την ωρα που κολλουσες, και σε δευτερη μοιρα το ξυλο!
και οτι ξεκινησε απο κατω (την περιοχη του τακου) και απο εκει "πηρε" και σκισιμο στο ευπαθες μερος λογω ινας στο ξυλο. στο Χ, το "ευπαθες" μερος.
διοτι αν ηταν μονο το χλωρο ξυλο ΔΕΝ θα ειχε προβλημα η κολληση, και ειδικα στην περιοχη του τακου...
...η γνωμη μου...

[Ιωσήφ Τορρένς]

Steliosguitar, George 1973, ΚαΠα, Θάνο, Νάσο, Μάνο, (συγνώμη για όσους ξεχνώ) βρήκα τουτο εδώ

που αφορά στην υγρασία στα ξύλινα μουσικά όργανα και είναι στα ισπανικά . Από μια γρήγορη ανάγνωση

το βρήκα ενδιαφέρον. Αν κρίνετε και θέλετε μπορώ σιγά-σιγά να το μεταφράσω (εντάξει ... κάποιο νόημα βγαίνει και από την αυτόματη μετάφραση )

http://www.abetoyarce.com/cuida-tu-instrumento-la-humedad/