Κατασκευή σκαφτού μπαγλαμά

[vasvasilis]

Για το μήκος χορδής του μπαγλαμά η γνώμη μου είναι η εξής. Αν θυμηθούμε  τους νόμους ταλάντωσης των χορδών από την φυσική βλέπουμε ότι για την ίδια συχνότητα  εάν μεγαλώσει το μήκος της χορδής μεγαλώνει και η τάση της χορδής. Στο μπουζούκι το μέγιστο μήκος χορδής που μπορεί να έχουμε, για να δουλέψουν σωστά οι χορδές, είναι 69 και σε ακραία περίπτωση 70 cm . Στον μπαγλαμά βάζουμε χορδές μπουζουκιού στο μισό περίπου μήκος. Έτσι το παλλόμενο μήκος χορδής του μπαγλαμά (για κούρδισμα ΡΕ-ΛΑ-ΡΕ) πρέπει να είναι 35 άιντε 36 cm. Μεγαλύτερο μήκος χορδής μόνον προβλήματα θα δημιουργήσει. Θα μεγαλώσει η τάση της με αποτέλεσμα να υπάρχει φόβος σκεβρώματος του χεριού, το όργανο θα γίνει σκληρό στο παίξιμο αλλά και το καπάκι θα πιέζεται περισσότερο από όσο χρειάζεται. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μεγαλύτερο μήκος χορδής αλλά τότε το κούρδισμα θα είναι χαμηλότερο από ΡΕ-ΛΑ-ΡΕ. 

[vasvasilis]

φίλε Δημήτρη  σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια για το εργαστήριο μου. και εγώ ουσιαστικά είμαι ερασιτέχνης. Από το 2000 έκανα έναρξη επαγγέλματος αναγκαστικά  λόγω εφορίας επειδή έπρεπε να στέλνω κιθάρες στο εξωτερικό. Τέλος πάντων. Η κύρια δουλειά μου είναι άλλη. Μουσικά όργανα κατασκευάζω από πολύ μικρός και εάν εσύ σήμερα διαπιστώνεις ότι οι επαγγελματίες  κατασκευαστές δεν μιλάνε φαντάσου τι αντιμετώπισα εγώ γύρω στα 1975 που άρχισα να ασχολούμαι με τα όργανα. Νομίζω βέβαια ότι τώρα έχει αλλάξει η κατάσταση και είναι πολλοί οι κατασκευαστές που δεν κρύβουν τις γνώσεις τους. Και εγώ την δουλειά αυτή την κάνω από χόμπι. Αφιέρωσα πολύ χρόνο στο θεωρητικό μέρος  της κατασκευής των οργάνων και την κατασκευή πατεντών. Επειδή   δεν έχω κανένα  κόμπλεξ είμαι ανοικτός σε κάθε διάλογο και για να μάθω κάτι που δεν ξέρω, αλλά και για να πω ότι γνωρίζω.
Για τον συντονισμό των καπακιών ο εξοπλισμός είναι μία γεννήτρια συχνοτήτων, ένας ενισχυτής και ένα μεγάφωνο απο ένα κατάστημα ηλεκτρονικών συσκευών. Αναλυτική περιγραφή της μεθόδου αυτής για μπουζούκια κάνει ο Ν. Φρονιμόπουλος στη διεύθυνση   http://www.klika.gr/cms/index.php/peri-mousikis/organopoiia/240-tropoi-donisis-diagrammata-chladni.html,
αλλα υπάρχει και για κιθάρες στην http://www.classicalguitars.ca/resonances.htm.
Με το διαπασών είναι πιο απλή η διαδικασία. Κρατάμε το καπάκι με το ένα χέρι στο 1/6 περίπου του μήκους του κοντά στο αυτί μας και με το άλλο χέρι το δονούμε. Η συχνότητα που ακούμε είναι η ιδιοσυχνότητα του καπακιού  και πρέπει να είναι ίδια με την συχνότητα του διαπασών δηλ.440 Hz. Συνήθως είναι μεγαλύτερη οπότε με αφαίρεση μάζας ξύλου την κατεβάζουμε.
Δεν καταλαβαίνω για ποιά λάμπα μου με ρωτάς. Πες μου σε ποιά φωτογραφία είναι.
Και για όποιον ενδιαφέρεται πολύ σύντομα θα ανεβάσω στο site μου μία εργασία που κάνω για την κατασκευή της ποντιακής λύρας. περιλαμβάνει υπολογισμό των διαστάσεων, φωτογραφίες και λεπτομερή περιγραφή της κατασκευής.

[Ανδρέου Δημ.]

Kυριε Βασιλη σε ευχαριστω πολυ για την απαντηση σου! Ειχα κανει αυτες τις ερωτησεις με προσωπικο μηνυμα και καλο ειναι που γινεται η συζητηση στο φορουμ ωστε να λυσουμε τις οποιες αποριες εχουμε!
Κυριε Βασιλη αυτο με το διαπασων δεν το καταλαβαινω!


Με το διαπασών είναι πιο απλή η διαδικασία. Κρατάμε το καπάκι με το ένα χέρι στο 1/6 περίπου του μήκους του κοντά στο αυτί μας και με το άλλο χέρι το δονούμε. Η συχνότητα που ακούμε είναι η ιδιοσυχνότητα του καπακιού  και πρέπει να είναι ίδια με την συχνότητα του διαπασών δηλ.440 Hz. Συνήθως είναι μεγαλύτερη οπότε με αφαίρεση μάζας ξύλου την κατεβάζουμε.

Κραταμε το καπακι στο 1/6 του μηκους και ακουμπαμε επανω το διαπασων;
Και πως καταλαβαινουμε οτι ο ηχος που ακουμε ειναι ιδιος με τον ηχο του διαπασων;
Αυτο που εχω παρατηρησει ειναι το διαπασων σε διαφορα σημεια να βγαζει αλλο ηχο!
Εκει που κανει τον πιο λαμπρο ηχο ειναι τα 440 hz;;
Αυτο γινεται και με το σκαφος ενος μπουζουκιου;;;

1)Επισυναπτω μια φωτο με ενα καπακι κιθαρας οπου φαινονται τα τελικα παχη!
Κατι αναλογο μπορει να ισχυσει και στο καπακι μπουζουκιου

2) Επισυναπτω και μια φωτο απο μια αναλογη λαμπα σαν αυτη που ειδα στο εργαστηριο σας! Εχω παρει δυο τετοιες ως τωρα και βγηκαν ψευτικες!

Σας ευχαριστω!

[Sforzando]

Κύριε Βασίλη, είναι πολύ σημαντικό όταν ένας ερασιτέχνης οργανοποιός γίνεται επαγγελματίας να συνεχίζει να είναι ερασιτέχνης, υπό την πραγματική έννοια της λέξεως δηλαδή να είναι εραστής της τέχνης του. Όπως καταλαβαίνω παρόλο που είστε επαγγελματίας δεν έχετε κανένα πρόβλημα όπως πολύ εύστοχα είπατε να δώσετε γνώση αλλά και να πάρετε γνώση,αυτό και μόνο με συγκινεί και δεν μπορώ παρά να σας πω ένα μεγάλο μπράβο!!! Καλή συνέχεια!!!...και περιμένουμε με πολύ ενδιαφέρον την ανάλυση της κατασκευής της Ποντιακής λύρας!!!

[yiannis]

Γεια σας κύριε Βασίλη και απο εμένα και θέλω και εγώ να σας ευχαριστήσω για την συμετοχή σας και τις πολύτιμες συμβουλές σας.είναι πολύ σημαντικό ένας άνθρωπος με τόση εμπειρία στην οργανοποιία να συμμετέχει και να μας βοηθάει στις αναζητήσεις μας.
 Θα περιμένω και εγώ με ανυπομονησία το άρθρο σας για την κατασκευή της ποντιακής λύρας.

[vasvasilis]

γειά σας φίλοι μου .Με κάνατε να γελάσω με το κύριε Βασίλη και τον πληθυντικό που χρησιμοποιήσατε όλοι. Έχω κάποια ηλικία, δεν λέω(είμαι 55), αλλά εδώ είμαστε ίσοι με την ίδια τρέλα (τά μουσικά όργανα ) και τις ίδιες ανησυχίες. Και εγώ ψάχνομαι ακόμα και εγώ κάνω λάθη.  Σκέτο λοιπόν το Βασίλης αρκεί. Δημήτρη το φωτιστικό δεν είναι τίποτα σπουδαίο. υπάρχει σε όλα τα καταστήματα ηλεκτρονικών συσκευών. έχει λάμπα  φθορίου 22w στρόγγυλη. τα γράμματα της φίρμας έχουν σβήσει. Για το καπάκι είπα ότι το κρατάμε κοντά στο αυτί και καθώς το χτυπάμε με το άλλο χέρι ακούμε την συχνότητα που αυτό ταλαντώνεται και την οποία ονομάζουμε ιδιοσυχνότητα. Αυτή είναι η χαμηλότερη συχνότητα στην οποία μπορεί να  πάλλεται το καπάκι. Είναι ανάλογη με την σκληρότητα, την πυκνότητα και αντιστρόφως ανάλογη με τις διαστάσεις  του κάθε ξύλου. Εμείς μπορούμε να αλλάξουμε μόνο τις διαστάσεις και για δεδομένο περίγραμμα (μπουζουκιού ή κιθάρας κτλ.), μόνο το πάχος.   Το διαπασών το έχουμε μόνο για να συγκρίνουμε τον ήχο του καπακιού με αυτόν του διαπασών δηλ. τα 440 hz. Προϋπόθεση βέβαια είναι να έχουμε καλό αυτί. Το καπάκι επίσης να είναι με τα καμάρια κολλημένα και έτοιμο να κολληθεί στο σκάφος. Αν ακουμπήσουμε το διαπασών πάνω στο καπάκι τότε του δίνουμε εμείς συχνότητα δόνησης 440 hz και ανάλογα με το σημείο που ακουμπάει, ακούγεται σιγανά ή δυνατά αλλά πάντα 440hz. Το καπάκι στο μπουζούκι το κουρδίζουν (όσοι το κάνουν) γύρω στο φα#. πολλοί κατασκευαστές δεν κουρδίζουν τα καπάκια για να μην τονίζεται ο ήχος τους σε συγκεκριμένες συχνότητες. Και εγώ συμφωνώ πλέον με αυτή την άποψη. Ο όγκος του αέρα που περικλείει το σκάφος είναι καθοριστικός για το πόσο μπάσο ή πρίμο θα είναι το όργανο επειδή είναι ο ενισχυτής των χαμηλών συχνοτήτων μέχρι περίπου τα 200hz. Όσο μεγαλύτερο είναι το σκάφος τόσο πιο μπάσο είναι το όργανο.Το καπάκι στη φωτό είναι μάλλον ακουστικής κιθάρας αλλά αν δεν ξέρουμε τον οπλισμό του δεν μπορούμε να πούμε κάτι για τα πάχη. Με μια ματιά πάντως το θεωρώ υπερβολικά χοντρό. Εγώ δέν θα το χτησιμοποιούσα όπως είναι.

[Ανδρέου Δημ.]

Καλημερα Βασιλη

Το καπάκι στο μπουζούκι το κουρδίζουν (όσοι το κάνουν) γύρω στο φα#. πολλοί κατασκευαστές δεν κουρδίζουν τα καπάκια για να μην τονίζεται ο ήχος τους σε συγκεκριμένες συχνότητες. Και εγώ συμφωνώ πλέον με αυτή την άποψη.

Το καπάκι στη φωτό είναι μάλλον ακουστικής κιθάρας αλλά αν δεν ξέρουμε τον οπλισμό του δεν μπορούμε να πούμε κάτι για τα πάχη. Με μια ματιά πάντως το θεωρώ υπερβολικά χοντρό. Εγώ δέν θα το χρησιμοποιούσα όπως είναι.

Δηλαδη ολο το καπακι εχει το ιδιο παχος;;
Αυτο που λετε με τη ΦΑ# και εγω παρατηρησα στο μπουζουκι που εφτιαξα οταν εφτανα στην Ρε χορδη στην νοτα φα και φα# την μικρη να παιζει πιο λαμπρα και εντονα!



Το διαπασών το έχουμε μόνο για να συγκρίνουμε τον ήχο του καπακιού με αυτόν του διαπασών δηλ. τα 440 hz. Προϋπόθεση βέβαια είναι να έχουμε καλό αυτί. Το καπάκι επίσης να είναι με τα καμάρια κολλημένα και έτοιμο να κολληθεί στο σκάφος.

Πως συγκρινουμε τον ηχο;; Χτυπαμε με το δαχτυλο ακουμε τον ηχο και μετα ακουμπαμε επανω το διαπασων;;

Το ψηφιακο κουρντιστηρι μπορει να βοηθησει σε αυτη τη διαδικασια;

Σε ευχαριστω πολυ!!!!!!!!!!!!!!!

[Elias]

Το καπάκι στο μπουζούκι το κουρδίζουν (όσοι το κάνουν) γύρω στο φα#. πολλοί κατασκευαστές δεν κουρδίζουν τα καπάκια για να μην τονίζεται ο ήχος τους σε συγκεκριμένες συχνότητες.

τελικα αν δεν κουρδισουμε καθολου το καπακι θα εχει εξισου καλο ηχο? σε ενα video ενας οργανοποιος ειχε αντιθετη αποψη, ελεγε λοιπων οτι το κουρδισμα του καπακιου πρεπει να γινεται σε συναρτηση με το πισω μερος του οργανου (μιλουσε για κλασσικη κιθαρα) αλλιως δεν εχει νοημα. τελικα ποια ειναι η αληθεια? (αν υπαρχει)

[Νίκος Φρονιμόπουλος]

Το κούρδισμα δεν αφορά μόνο το καπάκι (η τα καπάκια) των οργάνων. Κουρδίζεται και η συχνότητα του σώματος (ολόκληρου του οργάνου) και του αέρα (συχνότητα Helmholtz), στα βιολιά και η προεξοχή της ταστιέρας, η χορδιέρα κ.λ.π.

Το κούρδισμα στην κατασκευή, είναι η πιο περιπλοκή και καθοριστική διαδικασία!
Ο κάθε (καλός) μάστορας έχει τις δικές του τεχνικές, τις δικές του σταθερές και διαρκώς βρίσκεται σε νέες αναζητήσεις και πειραματισμούς.Το θέμα είναι ανεξάντλητο, καθώς και η έρευνα από καθαρά επιστημονική βάση...

Αν δεν κουρδίσουμε καθόλου, πράγμα πολύ συνηθισμένο, αυτό δεν σημαίνει πως το όργανο και τα διάφορα μέρη του δε θα συντονίζονται σε κάποιες συχνότητες. Κατά περίπτωση, θα έχουμε ένα καλό, μέτριο , ακόμη και κακό όργανο. Αν πάνω κάτω κρατήσουμε τις τεχνικές προδιαγραφές (διαστάσεις, πάχη κ.λ.π.) που μας έδωσαν κάποιο καλό αποτέλεσμα, θα περιορίσουμε απλώς την περίπτωση της αποτυχίας.

Στα όργανα με επάνω - κάτω καπάκι (κιθάρα, βιολί, κ.λ.π.), η έρευνα έδειξε ότι κυρίως η συχνοτική συνεργασία  αυτών των δύο, είναι κρίσιμη για το τελικό ηχητικό αποτέλεσμα !

Για όλα αυτά βεβαίως, πρέπει να ανοίξει καινούργια ενότητα συζήτησης.

[Νίκος Φρονιμόπουλος]

Και κάτι σχετικό, τώρα, με το αρχικό θέμα.

Πρώτα να παρατηρήσω πως ο αρχικός τάκος από κελεμπέκι δεν είναι μονοκόμματος, αλλά αποτελείται από τρία ενωμένα κομμάτια.

Η προσωπική μου προσέγγιση τώρα στα σκαφτά όργανα, είναι αντίθετη -σαν αρχή- στη χρήση διαφορετικών κομματιών ξύλου, εκτός από το καπάκι και την ταστιέρα. Πιστεύω πως η φιλοσοφία της κατασκευής ενός σκαφτού (μικρού βεβαίως!) οργάνου, βασίζεται στη συνέχεια των νερών του βασικού κομματιού από την αρχή μέχρι το τέλος του μήκους του οργάνου.

Μπορούμε βέβαια να χρησιμοποιήσουμε περισσότερα κομμάτια ξύλου με καλό και ίσως ακόμα και πιο γερό, στατικά, αποτέλεσμα. Δεν είναι κάτι ούτε κακό, ούτε λάθος ! Εγώ προσωπικά δεν το έκανα -και ούτε θα το κάνω- ποτέ, όπως είπα για λόγους αρχής. Εάν θέλω να μην την ακολουθήσω και να χρησιμοποιήσω περισσότερα κομμάτια, δε βλέπω το λόγο γιατί να μην φτιάξω το όργανο με εντελώς διαφορετικό τρόπο, δηλαδή με ντούγες.

Μπορούμε βέβαια να χρησιμοποιήσουμε για ηχείο και κάποια φυσικά υλικά, όπως καρύδες, κολοκύθες, καύκαλο χελώνας κ.λ.π., με εντυπωσιακό, πολλές φορές, αποτέλεσμα!

[Γκ. Κωστας]

μια ερωτηση να κανω.
αν κανω μονοκομματο μπαγλαμαδακι απο φλαμουρι, και ταστιερα απο καρυδια με κλημακα 36cm , υπαρχει περιπτωση να σκευροσ;
δεν ειναι αρκετα μικργ η κλιμακα για να σκευρωσει;

[Metallikas]

ένα ξύλο μπορεί να σκεβρώσει ακόμα και αν κάθεται στην υσυχια του χωρίς τάση χορδών...χωρίς καπάκια χωρις χωρις χωρις (λόγω υγροσκοπικότητας και ανισοτροπίας)
Εσύ θα φτιάξεις αυτό που θέλεις κάνωντας οσο πιο καλά μπορείς τις ''αντισκευρωτικές'' τεχνικές (χάραγμα να έρθει πίσω, σφηνωτά τάστα, λογική κλίμαμα κ.τ.λ) και μόνο ο χρόνος θα δείξει...έχω μπαγλαμά από οξυά όλο (και ταστιέρα) που είναι καντήλι...έχω και stratocaster μεξικάνικη που είναι το τόξο του Λέγκολας...

[Silvestro]

έχω και stratocaster μεξικάνικη που είναι το τόξο του Λέγκολας...

αμαν ρε αχιλεα, θα μου φυγουν απ' τα γελια...

[Γκ. Κωστας]

ευχαριστω για τν απαντηση. το επιασα.
οντως εχω δει και εγω πολυ παλια μπαγλαμαδακια με πολυ απλα ξυλα που μενουν ακομα ισια.
και καταλαβα πως ειναι υπερβολη οι πολυ χοντρες κοντρες στους μπαγλαμαδες.φανταζομαι πως δεν θα ειναι και τοσο καλο να ειναι και ττελειως ακαμπτο το οργανο.
π.χ πιστευω πως εκανα μεγαλη υπερβολη στον δευτερο μπαγλαμα που εφτιαξα.
δεν ξερω το παχος του τωρα, δεν τον εχω μπροστα μου.αλλα απι την φοτωγραφια μπορτε να κατα λαβετε.
ειναι ομως το καμαρι μου