Κατασκευή εξωτερικού καλουπιού για ακουστική κιθάρα

[ΚαΠα]

Μετά από πολύ καιρό "σε αγρανάπαυση" που δεν ασχολήθηκα ενεργά με τις οργανοκατασκευές, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και κατέβηκα στο εργαστήριο για την κατασκευή  μιας  ακουστικής κιθάρας. Για διάφορους λόγους έφτιαξα δύο καλούπια, ένα για το μοντέλο ΟΜ (της Martin) και το άλλο για το μοντέλο Small Jumbo (SJ) που είχα δει στο αμερικάνικο Official Luthiers Forum (OLF) και μου άρεσε. Τα σχέδια τα έχω αγορασμένα πριν από αρκετό καιρό. 

Σκέφτηκα λοιπόν να μοιραστώ μαζί σας την διαδικασία που ακολούθησα για την κατασκευή των εξωτερικών καλουπιών μέσα στα οποία θα μοντάρω τις ακουστικές κιθάρες που θα κατασκευάσω τώρα ή στο μέλλον. Ελπίζω να βοηθήσει κάποιους που πρωτομπαίνουν στην ίδια διαδικασία.

Επειδή θα βάλω αρκετές φωτογραφίες και το μήνυμα θα γίνει μακροσκελές, θα το χωρίσω σε μικρότερα μηνύματα για να γίνει καλύτερα αναγνώσιμο.

[ΚαΠα]

Από τα σχέδια της κάθε κιθάρας «ξεπατικώνουμε» ένα πατρόν  μισού περιγράμματος της κιθάρας σε πλεξιγκλάς. Το πλεξιγκλάς είναι διαφανές, κόβεται εύκολα στην κορδέλα ή με σέγα, δεν πιάνει χώρο και μας χρησιμεύει σε διάφορες δουλειές στα διάφορα στάδια της κατασκευής.  Μπορούμε βέβαια να το αγοράσουμε και έτοιμο από τα γνωστά διεθνή μαγαζιά.

 [ Invalid Attachment ]

Με το τελειωμένο πλεξιγκλάς σαν οδηγό ξεκινάμε να φτιάξουμε  το βασικό πατρόν για την κατασκευή του εξωτερικού καλουπιού.  Η προηγούμενη εμπειρία έδειξε ότι το πατρόν είναι πολύ εύκολο να γίνει σε MDF και όχι σε κόντρα πλακέ θαλάσσης (έστω και μικρού πάχους) που είχα χρησιμοποιήσει στο παρελθόν σε αντίστοιχη περίπτωση.

[ΚαΠα]

Τοποθετούμε το πατρόν πλεξιγκλάς πάνω στο MDF. Πρώτα χαράζουμε  την γραμμή του μισού περιγράμματος της υπό κατασκευή κιθάρας.

Έξω από από την βασική αυτή καμπύλη θα πρέπει να χαράξουμε μια δεύτερη που θα δημιουργήσει τα εξωτερικά τοιχώματα του καλουπιού. Στο πρώτο καλούπι που έφτιαξα ως ερασιτέχνης κιθαροκατασκευαστής, είχα φτιάξει τα εξωτερικά τοιχώματα παραλληλόγραμμα. Όμως αυτό μερικές φορές δημιουργεί προβλήματα, κυρίως για το μέγεθος των σφηχτήρων που χρειάζονται για κάποιες δουλειές. Έτσι στα τελευταία καλούπια μου έχω επιλέξει να τα κάνω όπως περιγράφω παρακάτω.

Χωρίς να σηκώσω το πατρόν του πλεξιγκλάς  χρησιμοποιώ ένα πολύ  «hitech» εργαλείο για να τραβήξω  μια δεύτερη γραμμή παράλληλη με την γραμμή του περιγράμματος της κιθάρας, σε απόσταση 5 cm έξω από αυτήν. Το hitech εργαλείο δεν είναι άλλο από ένα άχρηστο CD. Στην τρύπα του κέντρου βάζω κάθετα το μολύβι και το CD «κυλάει» πάνω στις ακμές του πλεξιγκλάς ώστε να ζωγραφίσω μια ακριβώς ίδια καμπύλη σε περίπου 5 cm απόσταση. 

 [ Invalid Attachment ]

[ΚαΠα]

Όπως φαίνεται παρακάτω επεκτείνουμε τις άκρες αυτού του  δίγραμμου σχήματος (κατά τον άξονα συμμετρίας της κιθάρας) κατά 5 cm ακόμα, προκειμένου εκεί να ενώσουμε τα δύο κομάτια του καλουπιού με περαστές βίδες.
Αφού ολοκληρώσουμε την ζωγραφική πάνω στο MDF, κόβουμε το σχήμα στην κορδέλα ή με σέγα. Το κόψιμο θα πρέπει να γίνει έξω από τις γραμμές που έχουμε χαράξει, αλλά όσο πιό κοντά μπορούμε ώστε να μην έχουμε πολύ δουλειά στο γυαλόχαρτο. Επικεντρονόμαστε στην εσωτερική καμπύλη, δεδομένου ότι η εξωτερική απλώς θα σχηματίσει το εξωτερικό μέρος του καλουπιού. Το χονδρικό πατρόν που κόψαμε το επεξεργαζόμαστε με γυαλόχαρτα μέχρι  η εσωτερική καμπύλη να γίνει όσο το δυνατό πιό ομαλή και πιστό αντίγραφο  του σχεδιού της κιθάρας.

 [ Invalid Attachment ]

Με βάση το πατρόν από MDF που κατασκευάσαμε θα κόψουμε τα κομάτια του εξωτερικού καλουπιού. Εγώ χρησιμοποιώ κόντρα πλακέ θαλάσσης πάχους 2 cm αλλά μπορεί να γίνει και με MDF αντίστοιχου πάχους. Ο στόχος είναι να κατασκευάσουμε ένα καλούπι με τελικό πάχος κοντά στα 6cm. Κατά συνέπεια θα χρησιμοποήσουμε ένα «σάντουιτς» από τρία κομάτια σε κάθε πλευρά  ώστε να φτάσουμε στο επιθυμητό πάχος. Παρόλο ότι οι ακουστικές κιθάρες μπορεί να φτάνουν σε πάχος μέχρι και 12 cm, η εμπειρία δείχνει ότι τα 6 cm του καλουπιού είναι αρκετά για να φιλοξενήσουν  τα κομάτια του υπό κατασκευή σκάφους.
Για τη κατασκευή μας χρειάζονται έξη (6) ίδια κομάτια. Τρία για το μισό καλούπι και άλλα τρία για το υπόλοιπο μισό. Για να μην έχουμε μεγάλη φύρα στο κόντρα πλακέ (βέλτιστη χρήση του ξύλου), θα πρέπει πρώτα να ζωγραφήσουμε όλα τα κομάτια πάνω στο εννιαίο κομάτι κόντρα πλακέ.  Προσωπικά για μεγαλύτερη σιγουριά και για να μάθω το ακριβές εμβαδόν του κόντρα πλακέ που έπρεπε να αγοράσω, έκανα την αντίστοιχη δουλειά πάνω σε ένα κομάτι λευκό χαρτί από ρολό περιτυλίγματος.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση όπου έφτιαξα ταυτόχρονα δύο καλούπια, κατάφερα και χώρεσα 10 κομάτια σε ένα κομάτι 125 cm X 100 cm (τα 6 της OM και 4 από την SJ). Για τα υπολοιπόμενα δύο κομάτια του καλουπιού της SJ χρησιμοποίησα ρετάλια που υπήρχαν στο εργαστήριο.

[ΚαΠα]

Λόγω της μεγαλύτερης ευελιξίας στην κοπή απότομων καμπυλών, ο χωρισμός των 12 κοματιών και το κόψιμο όσο το δυνατόν πλησιέτερα προς τις εξωτερικές γραμμές, έγινε με μια καλή σέγα χειρός.

Στη συνέχεια βίδωσα το πατρόν σε ένα από τα κομάτια και έκανα την τελική κοπή με το ρούτερ. Παλαιότερα χρησιμοποιούσα κοπτικό με το ρουλεμάν αντιγραφής επάνω αλλά στη συνέχεια ανακάλυψα ότι βολεύει πολύ περισσότερο το κοπτικό να έχει το ρουλεμάν αντιγραφής στο κάτω μέρος (trimmer).

Η διαδικασία επαναλήφτηκε και για τα έξη κομάτια του κάθε καλουπιού.

 [ Invalid Attachment ]

[ΚαΠα]

Τα κομάτια θα πρέπει να κοληθούν ανά τρία. Έχει μεγάλη σημασία τα κομάτια να εφαρμόσουν μεταξύ του τέλεια ώστε το καλούπι  να αποκήσει στις εσωτερικές του πλευρές μια λεία επιφάνεια κάθετη προς την επιφάνεια του πάγκου μας . Για το σκοπό αυτό χρησιμοποίησα ένα οδηγό και μια γωνιά ακριβείας ώστε να στοιχίσω τα κομάτια μεταξύ τους και στη συνέχεια τα βίδωσα ώστε όταν εφαρμόσω την κόλλα να μη μου γλυστρίσουν μεταξύ τους.

Αφού βεβαιώθηκα ότι με τις βίδες τα κομάτια είχαν στοιχηθεί σωστά έβγαλα τι βίδες , έβαλα την κόλλα μεταξύ 1ου και 2ου και μεταξύ 2ου και 3ου κοματιού της κάθε τριάδας και ξαναβίδωσα τα κομάτια μεταξύ τους στις ίδιες τρύπες που είχα βιδώσει προηγουμένως .  Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με αρκετά σφηχτήρια και άφησα την κόλλα να στεγνώσει.

 [ Invalid Attachment ]

Όταν βγάλουμε τους σφηχτήρες είναι καλό να ξεβιδώσουμε και τις βίδες γιατί δεν παίζουν πλεον κανένα ρόλο.

Περνάμε την όλη κατασκευή με τα απαραίτητα γυαλόχαρτα ώστε ιδιαίτερα η εσωτερική επιφάνεια του καλουπιού να γίνει ομαλή και να διορθωθούν τυχόν μικροατέλειες.

[ΚαΠα]

Βεβαιωνόμαστε ότι όλα πήγαν καλά και ότι οι καθετότητες των πλευρών έχουν γίνει σωστά.

Τα δυό κομάτια του καλουπιού θα ενωθούν μεταξύ τους με περαστές βίδες και πεταλούδες.  Για το λόγο αυτό τρυπάμε κάθετα με το αντίστοιχο τρυπάνι στα «αυτιά» του καλουπιού.

Περνάμε  τις βίδες  και σφίγγουμε τις πεταλούδες και το καλούπι μας είναι έτοιμο.

 [ Invalid Attachment ]

[ΚαΠα]

Για να ετοιμαστώ για την επόμενη φάση της κατασκευής της κιθάρας, έφτιαξα επίσης τους εσωτερικούς τάκους που θα πιέζουν τα πλαϊνά στα τοιχώματα του καλουπιού.

Η όλη κατασκευή συμπληρώθηκε με τους «αποστάτες» που φαίνονται στη φωτογραφία. Τους ίδιους που χρησιμοποιώ και για τα άλλα καλούπια μου. Είναι εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται συνήθως για το τέντωμα συρματόσκοινων, καλωδίων κτλ (δεν γνωρίζω την τεχνική τους ονομασία).  Περιστέφοντας το μεσαίο στέλεχος μπορούμε να αυξάνουμε ή μειώνουμε το συνολικό μήκος τους, ώστε να πιέζονται τα πλαϊνά και να εφαρμόζουν τέλεια στην εσωτερική επιφάνεια του καλουπιού.

 [ Invalid Attachment ]

Ευχαριστώ για την υπομονή σας. Αν χρειαστούν διευκρινίσεις ... εδώ είμαστε για κάθε επιπλέον πληροφορία.

Σημείωση για τους παρατηρητικούς:
Πράγματι στην παραπάνω φωτογραφία ο πάνω αριστερά τάκος C έχει μπει ανάποδα. Παρόλο ότι έχω βάλει τόσα βέλη για να μη το ξεχνάω,  δεν το πρόσεξα όταν έβγαλα τη φωτογραφία.

[john 2004]

μπραβο παναγιωτη ωραια και πληρης διδασκαλια!

[immortalx]

Αψογη παρουσιαση! Εχοντας δει τις κατασκευες του Παναγιωτη απο κοντα, δεν υπαρχει αμφιβολια πλεον οτι ενα αψεγαδιαστο οργανο ξεκιναει απο ενα αψεγαδιαστο καλουπι!

[KOSTAS7]

Εκπληκτικη παρουσιαση νασαι καλα

[BOULIS13]

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΡΙΣΕΩΣ:
Βλέπω ότι παντού ιντερνετχόθεν οι ακουστικές κατασκευάζονται με το καλούπι που έδειξες ...
απ΄την άλλη οι κλασσικές παραδοσιακά "συναρμολογούνται¨ πάνω σε sollera........ ή τουλάχιστον κάτι παρόμοιας φιλοσοφίας ....
υπάρχει κάποιος συγκεκριμμένος λόγος γι΄αυτό ....... ή απλώς είθισται....

χωρίς να εχω χρησιμοποιήσει καμμιά μέθοδο απ΄τις δύο ..... μάλλον  το καλούπι δίνει περισσότερη ακρίβεια στην κατασκευή και άνεση στόν  κατασκευαστή ...... απ΄την άλλη η sollera μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαφορετικά προφίλ (εντός των ορίων αυξομείωσης των clamps)..... ορθόν

[georgalasg]

πολυ ωραία παρουσιαση. 
Να ρωτησω ....
το ξεπατικωμα του πατρον στο πλεξιγκλας πως εγινε; Βαζετε το πλεξιγκλας απο πανω και το χαραζετε;
το βαζετε απο κατω και χρησιμοποιείτε καρμπον; Δε ξερω αν δουλευει και το καρμπον σε πλεξιγλας

edit
μαλλον χαζομαρες λεω. Το μαρκαδορακι λογικα θα γραφει πανω σε πλεξιγκλας, οποτε απο πανω το πλεξιγκλας απο κατω το σχεδιο;

[ΚαΠα]

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΡΙΣΕΩΣ:
Βλέπω ότι παντού ιντερνετχόθεν οι ακουστικές κατασκευάζονται με το καλούπι που έδειξες ...
απ΄την άλλη οι κλασσικές παραδοσιακά "συναρμολογούνται¨ πάνω σε sollera........ ή τουλάχιστον κάτι παρόμοιας φιλοσοφίας ....
υπάρχει κάποιος συγκεκριμμένος λόγος γι΄αυτό ....... ή απλώς είθισται....

χωρίς να εχω χρησιμοποιήσει καμμιά μέθοδο απ΄τις δύο ..... μάλλον  το καλούπι δίνει περισσότερη ακρίβεια στην κατασκευή και άνεση στόν  κατασκευαστή ...... απ΄την άλλη η sollera μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαφορετικά προφίλ (εντός των ορίων αυξομείωσης των clamps)..... ορθόν

Δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ sollera γιατί δεν κατασκεύασα ποτέ κλασσική κιθάρα, οπότε δεν έχω και ξεκάθαρη άποψη. Πάντως νομίζω ότι η sollera συνοδεύεται απαραίτητα και με όλες τις υπόλοιπες τεχνικές της κατασκευής κλασσικής κιθάρας. Γεια παράδειγμα την χρησιμοποίηση ενιαίου μπράτσου-τάκου με τακούνι (spanish foot) και την ένθεση των πλαϊνών σε χαρακιές μέσα στο μπράτσο-τάκο. Αυτές οι τεχνικές απ' όσο γνωρίζω δεν ακολουθούνται από τους περισσότερους κατασκευαστές ακουστικής κιθάρας.

[ΚαΠα]

πολυ ωραία παρουσιαση. 
Να ρωτησω ....
το ξεπατικωμα του πατρον στο πλεξιγκλας πως εγινε; Βαζετε το πλεξιγκλας απο πανω και το χαραζετε;
το βαζετε απο κατω και χρησιμοποιείτε καρμπον; Δε ξερω αν δουλευει και το καρμπον σε πλεξιγλας

edit
μαλλον χαζομαρες λεω. Το μαρκαδορακι λογικα θα γραφει πανω σε πλεξιγκλας, οποτε απο πανω το πλεξιγκλας απο κατω το σχεδιο;

Εγώ την αντιγραφή την κάνω με ένα μαρκαδοράκι για CD που γράφει πολύ καλά πάνω στο πλεξιγκλάς. Με λίγη προσοχή στην αντιγραφή και μετά προσεκτική κοπή και επεξεργασία, το τελικό αποτέλεσμα για μένα ήταν αρκετά ικανοποιητικό.
ΥΓ
Ρώτησα και για κοπή με laser και ήθελαν 20 € + ΦΠΑ για κάθε περίγραμμα κιθάρας. Οπότε προτίμησα να κάνω την αντιγραφή με το χέρι.