Ολο το οικοδόμημα της μουσικής δομίθηκε πάνω στα αρχαιοελληνικά τετράχορδα,που ηταν τρία.Το Δώριο που χορδιζόταν σε διαστήματα Τόνος-Τόνος-Ημιτόνιο,( δυόμιση τόνους,μιά καθαρή τετάρτη δηλαδή),Το Λύδιο και το Φρύγιο.Σκόπιμα δεν γράφω το χόρδισμα των αλλων,μη σας ζαλίσω. Στην αρχή τα διαστήματα Τόνου και Ημιτονίου τα καθόριζαν εμπειρικά. Με το αυτί δηλαδή.
Στα μέσα του εβδόμου αιώνα π.χ,ο Πυθαγόρας,μετά απο πειράματα,κατάφερε να προσδιορίσει το μέτρο του τόνου σε 9/8.Και αυτό ηταν και η επανάσταση γιατί ενα καθαρά ποιοτικό φαινόμενο οπως είναι ο ήχος (παλμική κίνηση του αέρα),το προσδιόρισε ποσοτικά. Τί σημαίνει αυτό; Μια χορδή που βγάζει μια νότα π.χ ΝΤΟ,αμα τη χωρίσω σε 9 κομάτια και πάρω τα 8,δηλαδή στο 8 βάλω τάστο,θα μου βγάλει την επόμενη νότα ΡΕ. Με το μονόχορδον ή μουσικό κανόνα καθόρισε την αριθμητική εκφραση των διαστημάτων και η μεν καθαρή τετάρτη προσδιορίστηκε σε 4/3,η καθαρή πέμπτη σε 3/2,το διαπασόν (οκτάβα,απο το Γαλικό Oktave,και με τη σειρά της απο το Ελληνικό Οχτάδα) σε 2/1. Αφού λοιπόν η καθ. τετάρτη είναι 2,1/2 (Δυόμισυ) τόνους και η καθ.Πέμπτη 3 1/2 (τρισήμισυ) τόνους,αμα κάνω την αφαίρεση της τετάρτης απο την πέμτη θα μου βγεί ο ενας τόνος. Ετσι καθόρισε τον τόνο σε 9/8. Συνεχίζοντας την διαδικασία και αφαιρόντας απο την τετάρτη δύο φορές τον τόνο (Ανθυφαίρεση λέγεται στα αρχαιοελληνικά),του εμεινε ο μισός τόνος,δηλαδή το Ημιτόνιο (Πυθαγόρειο Ημιτόνιο λέγεται ) και του βγήκε 256/243 ή συνεπτυγμένο απο τους Βυζαντινούς σε 25/24. Για οποιον επιχειρίσει να το βγάλει με μολύβι αυτό - Ε.Κ.Π δηλαδή,καπελάκια,αντιστροφή των ορων του δευτέρου κλάσματος και αντί διαίρεση κάνουμε πολλαπλασιασμό που λέγαμε στο Δημοτικό - θά κάνω μια διευκρίνηση εδώ. Στις μουσικές αναλογίες (κλάσματα) οταν μιλάω για αφαίρεση κάνω διαίρεση και οταν μιλώ για πρόσθεση,κάνω πολλαπλασιασμό. Δεν θα το εξηγήσω εδώ αυτό γιατί πάει πολύ μακρυά και θα σας ζαλίσω. Πάρτετο ετοιμο.
Δευτερον. Τα κλάσματα στα Μαθηματικά των αρχαίων είχαν μεγαλύτερο τον αριθμητή σε αντίθεση με σήμερα γιατί οι αρχαίοι δεν είχαν το Μηδέν (ο). Το μηδέν μπήκε στα Μαθηματικά την εποχή των Πτολεμαίων,το αρχικό απο τη λέξη Ουδέν. Ετσι το αρχαίο κλάσμα δεν ηταν αριθμός αλλα αναλογία ποσοτήτων,σύγκριση δύο μεγεθών,μία ανα-λόγον σχέση (Αναλογία) δύο μεγεθών. Και απο εδώ μπήκαν και οι βάσεις για το τεράστιο κεφάλαιο των Αναλογιών στη Γεωμετρία.
Στο θέμα μας πάλι. Μακρυγορώ λίγο αλλά δεν μπορώ να αποφύγω τις στοιχειώδεις διευκρινήσεις. Αφου λοιπόν καθόρισε τις αριθμητικές σχέσεις στα διαστήματα,πήρε δύο Δώρια τετράχορδα και τα πάντρεψε (Σύζευξη),βάζοντας ανάμεσά τους διάστημα ενός τόνου. Και τί βγήκε; Τονος - Τόνος - Ημιτόνιο (το πρώτο) - Τόνος (της σύζευξης) - Τόνος -Τόνος - Ημιτόνιο (το δεύτερο). Να το δούμε συνεπτηγμένο.
Τ-Τ-Η -Τ- Τ-Τ-Η (Δύο Τόνοι ενα Ημιτόνιο,τρείς Τόνοι ενα Ημιτόνιο). και ετσι καθόρισε την πρώτη κλίμακα (Τρόπο τον ελεγαν) στην ιστορία της μουσικής, που δεν είναι αλλη απο την φυσική μείζονα κλίμακα,Δηλαδή αυτό που λέμε σήμερα ΝΤΟ-ΡΕ-ΜΙ-ΦΑ-ΣΟΛ-ΛΑ-ΣΙ-ΝΤΟ. Για αριθμίστε τα διαστήματα εν σειρά; Και επειδή προέκυψε απο τα Δώρια τετράχορδα την ονόμασε Δώριο. Αυτή την κλίμακα την οποία οι Τζαζίστες σε ολη την Υφήλιο σήμερα την λένε Dorio. Μετά καθόρισε τον υποδώριο τρόπο (κλίμακα) που δεν είναι αλλη απο την φυσική Ελάσονα (Μινόρε ) κλίμακα. Υpodorio για τους Τζαζίστες. Και στην συνέχεια μεγάλοι μαθηματικοί της αρχαιότητας αντάξιοι του Πυθαγόρα ορισαν και τις υπόλοιπες κλιμακες που εχουμε σήμερα. Λύδιο,Μυξολύδιο,Φρύγιο,Υποφρύγιο,Αιολιο,Ιάστιο κ.λ.π΄. Δυλαδή ολα τα Μινόρια και τα Ματζόρια που εχουμε σήμερα. Οι Βυζαντινοί για συντομία τον Δώριο τον είπαν Ηχος Πρώτος,τον Υποδώριο Πλάγιο του Πρώτου και Ηχος δεύτερος και πλάγιος του δευτέρου και ούτω καθ'εξής. Τα Μινόρια και Ματζόρια που λέμε σήμερα τά πήραμε σαν εκφραση απο τους Ιταλούς και αυτοί με την σειρά τους είπανε στη γλώσσα τους τις Μείζονες και Ελάσονες κλίμακες της Ελληνικής.
Σας τα είπα οσο ποιό απλοϊκά γινόταν,αλλα αυτά είναι μια θεωρία πολλών τόμων οπως αντιλαμβάνεστε. Τσίγλισα λίγο την περιφάνεια μας για το ποιοί είμαστε, αν και ο Νεοέλληνας είναι για κλάματα. Και για οποιον θέλει να ψαχτεί δε! να ξέρει πώς υπάρχουν πολύ ομορφα πράγματα στη θεωρία και την ιστορία της μουσικής. Απίστευτα πράμματα που δεν μας τα μπολιάζουν απο τα σχολεία.
Που να πάρει !!!!!
Ενδεικτικη βιβλιογραφία.
==================.
- Πυθαγόρας και Πυθαγόριοι,. εκδ.Καρδαμίτσα.
- Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα. Ανι Μαρί Ροϊμπέρκερ. εκδ. Οδυσέας.
- Αρχαία Ελληνική μουσική. T. WEST. εκδ. Παπαδήμα.
- Εγγυκλοπαίδια της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής. Σόλων Μιχαϊλίδης. εκδ. ΜΙΕΤ. (Ευαγγέλιο)
- Αρχαίοι Ελληνες Αρμονικοί Συγγραφείς. εκδ.Γεωργιάδη. Εδώ εχει και προτότυπη αρχαία σημειωγραφία. Ας το πούμε πεντάγραμμο.
- Αρμονικα του Αριστόξενου. εκδ. Κάκτος.
- Πλάτωνος Τίμαιος ή περί Φύσεως Φυσικός. εκδ.Κάκτος. Η Δημιουργεία του κόσμου σύμφωνα με τις Πυθαγόρειες Μουσικές Αναλογίες.
