Γνωρίζοντας Το Ξύλο

[Κοῦρος]

Έννοια σου Κώστα μα και η δική μου κούνια "στρωμένη" με ροκανίδι ήταν!!!!

Έρχονται κι άλλα!!

[αποστολης τ]

ειπαμε,κουρος ο επιστημονας,τωρα μαζευω πληροφοριες για να δω τι τιτλο θα δωσω στον ζαρκαδα

[ΖΑΡΚΑΔΑΣ ΚΩΣΤΑΣ]

ΧΑ ΧΑ ΧΑ
 

[immortalx]

Μεσα σε ενα θεμα εμαθα πραγματα που ουτε θα τα φανταζομουν! Τριανταφυλλε σου βγαζω το καπελο 

[Sforzando]

Ο Κούρος δεν παίζεται!!!

[Κοῦρος]

ΟΙ ΤΟΜΕΣ ΤΩΝ ΚΟΡΜΟΤΕΜΑΧΙΩΝ

Είναι πολύ σημαντικό, όταν βλέπουμε μία επιφάνεια ξύλου, να είμαστε σε θέση να διακρίνουμε από τι είδους τομή του κορμού προήλθε. Θα περιγράψουμε λοιπόν τα χαρακτηριστικά των τομών του ξύλου (για το θέμα αυτό θα μιλήσουμε και παρακάτω περί πριστής ξυλείας).
Γνωρίζουμε ότι η οριζόντια ή εγκάρσια τομή προέρχεται από το δένδρο, όταν το κόψουμε κάθετα προς τον άξονα του.

Στην εγκάρσια τομή είπαμε ότι οι βένες του ξύλου σχηματίζουν τους γνωστούς μας ομόκεντρους αυξητικούς κύκλους και οι εντεριώνιες ακτίνες φαίνονται σαν ακτίνες των κύκλων των δακτυλίων που κατευθύνονται από την ψύχα προς το φλοιό.

Οι άλλες δύο σπουδαίες τομές του ξύλου είναι η ακτινική τομή και η εφαπτομενική ή κατά χορδή τομή. Οι ακόλουθες εικόνες δείχνουν τις τρεις χαρακτηριστικές τομές καθώς και αρκετούς τρόπους «σκισίματος» κορμών που είναι συνδυασμοί της ακτινικής και της εφαπτομενικής κοπής.

,

Η βασική διαφορά μεταξύ ακτινικής και εφαπτομενικής κοπής είναι η ακόλουθη. Στην ακτινική τομή, οι αυξητικοί δακτύλιοι σχηματίζουν γωνία 45° - 90° με την επιφάνεια, ενώ στην επιφάνεια που προέρχεται από εφαπτομενική τομή οι δακτύλιοι σχηματίζουν γωνία από 0° - 45° με την επιφάνεια.

Στις επιφάνειες που παράγονται από ακτινικές τομές, που διέρχονται από την εντεριώνη, τα χαρακτηριστικά του ξύλου εμφανίζονται σαν επιμήκεις ταινίες. Δηλ. η εντεριώνη, οι αυξητικοί δακτύλιοι, το πρώιμο και όψιμο ξύλο, το εγκάρδιο, το σομφό, ο εσωτερικός και εξωτερικός φλοιός, φαίνονται σαν επιμήκεις ταινίες.
Στις ακτινικές επιφάνειες, οι ακτίνες ακολουθούν κάθετη κατεύθυνση προς τις επιμήκεις ταινίες που αναφέραμε, και εμφανίζονται στην επιφάνεια κατά τμήματα σαν ακανόνιστες κηλίδες και στα πλατύφυλλα που έχουν πλατειές ακτίνες είναι πολύ ευδιάκριτες (περιπτώσεις Α και Β της ακόλουθης εικόνας). Στη δρυ η εμφάνιση των ακτινών στις ακτινικές επιφάνειες, δημιουργεί τη γνωστή μας ελκυστική σχεδίαση που λέγεται χρυσαλλίδα.


Οι επιφάνειες που παράγονται με εφαπτομενικές τομές, δηλ. με τομές που εφάπτονται στους αυξητικούς δακτυλίους, έχουν μία χαρακτηριστική παραβολοειδή σχεδίαση που είναι περισσότερο ή λιγότερο εμφανής, ανάλογα με τη διαφορά του χρώματος μεταξύ πρώιμου και όψιμου ξύλου. Τα χαρακτηριστικά του ξύλου που παρατηρούνται στις άλλες τομές, εμφανίζονται και στην εφαπτομενική τομή, με εξαίρεση ασφαλώς την εντεριώνη.
Στις εφαπτομενικές επιφάνειες, οι ακτίνες παρουσιάζονται σαν επιμήκεις ατρακτοειδείς γραμμές, διαφόρου ύψους και πλάτους, και είναι ορατές ή με γυμνό μάτι ή μόνο με το φακό (περιπτώσεις Γ και Δ της ακόλουθης εικόνας). Η κοπή ντερουλάζ είναι μια ιδιαίτερη εφαπτομενική κοπή κατά την οποία ο κορμός «γδύνεται» σε λεπτά φύλλα, τους γνωστούς μας καπλαμάδες.

,

Η εμφάνιση του ξύλου που περιγράψαμε ισχύει ασφαλώς όταν στο ξύλο δεν υπάρχουν ακανονιστίες, στις οποίες θα αναφερθούμε παρακάτω.

Η ακόλουθες εικόνες παρουσιάζουν τις στρεβλώσεις που παρουσιάζονται λόγω συρρίκνωσης σε τμήματα του κορμού από ακτινικές και εφαπτομενικές τομές, όταν αυτά κοπούν χωρίς να έχει στεγνώσει εντελώς ο κορμός (θα αναφερθούμε και παρακάτω).

,  [ Invalid Attachment ]

Αφήσαμε να περιγράψουμε λεπτομερέστερα εδώ, τ’ άλλα δύο χαρακτηριστικά μέρη του κορμού του δένδρου που είναι ο φλοιός (φλούδα) και το κάμβιο.
Φλοιός είναι το εξωτερικό στρώμα που περιβάλλει το δένδρο. Αποτελείται από δύο τμήματα: Από τον εσωτερικό φλοιό ή βύβλο που είναι το ζωντανό (χλωρό) τμήμα του φλοιού, και από το εξωτερικό, το ξερόφλοιο, που είναι το νεκρό τμήμα του και του οποίου κομμάτια του απολεπιζόμενα, σταδιακώς απορρίπτονται. Στα περισσότερα δένδρα το ξερόφλοιο, είναι γεμάτο από σχισμές και ραγάδες. Σταδιακώς ο εσωτερικός φλοιός μετατρέπεται σε εξωτερικό φλοιό. Η εμφάνιση της επιφάνειας του εξωτερικού φλοιού είναι σπουδαίο χαρακτηριστικό που μας βοηθάει να αναγνωρίσουμε το είδος του ξύλου.

Ανάμεσα στο φλοιό και στον τελευταίο εξωτερικό δακτύλιο του σομφού ξύλου υπάρχει ένα λεπτό και μαλακό στρώμα που λέγεται κάμβιο. Μέσα στο κάμβιο (αλλά και στον εσωτερικό φλοιό) κυκλοφορούν οι θρεπτικοί χυμοί του δένδρου που διατρέφουν τα κύτταρα.
Το κάμβιο αποτελείται από μία σειρά κυττάρων που δεν ανήκουν ούτε στο ξύλο, ούτε στο φλοιό. Τα κύτταρα αυτά συγκροτούν την καμβιακή ζώνη, που είναι διαφορετική στην περίοδο της νάρκης και διαφορετική στην αυξητική περίοδο. Κατά την περίοδο της νάρκης είναι συμπιεσμένα και έχουν πυκνό πρωτόπλασμα. Την άνοιξη διογκώνονται, αυξάνεται η κυτταρική τους κοιλότητα και δεν είναι εντελώς γεμάτα με πρωτόπλασμα. Γι’ αυτό κατά την περίοδο αυτή, ο σύνδεσμος μεταξύ φλοιού και ξύλου χαλαρώνει, και η αποφλοίωση γίνεται εύκολα (γι΄αυτό την άνοιξη μπολιάζονται σχεδόν όλα τα δέντρα).
Τα κύτταρα του καμβίου διαιρούνται και παράγουν άλλα κύτταρα ξύλου και φλοιού, τα οποία ξαναδιαιρούνται και παράγουν με τη σειρά τους νέα κύτταρα ξύλου. 'Έτσι μεγαλώνει ο κορμός κατά την έννοια της διαμέτρου του.

Στο επόμενο θα δούμε το ξύλο μέσα από ............. μικροσκόπιο.

[Κοῦρος]

Φίλοι μου αν και είχα προγραμματίσει να αναφερθώ στην μικροσκοπική δομή του ξύλου, έκρινα ότι είναι καλύτερο πρώτα να γίνει αναφορά στη χημική σύστασή του.

Χημική σύσταση του ξύλου

Το ξύλο αποτελείται από τα παρακάτω ανόργανα στοιχεία, που συγκροτούν τη μάζα του, με τα αντίστοιχα ποσοστά επί ξηρού ξύλου : Άνθρακας 49-50%, υδρογόνο 6%, οξυγόνο 44-45%, άζωτο 0,1-1%. Τα στοιχεία αυτά μετέχουν σε όλα τα είδη του ξύλου με τα ίδια ποσοστά. Εκτός απ' αυτά, στην τέφρα του ξύλου βρίσκονται και διάφορα μεταλλικά στοιχεία, κυρίως κάλιο, ασβέστιο και μαγνήσιο. Στη στάχτη μερικών τροπικών ξύλων βρίσκεται και το πυρίτιο, που έχει σημασία στην κατεργασία τους.

Ο άνθρακας, το υδρογόνο και το οξυγόνο, ενώνονται και σχηματίζουν τα κύρια οργανικά συστατικά του ξύλου, που είναι η κυτταρίνη, η λιγνίνη και σε μικρότερο βαθμό διάφορες ποσότητες από άλλες ουσίες. Το χαρακτηριστικό που διακρίνει το ξύλο από τις άλλες φυτικές ύλες που παράγει η φύση, είναι η λιγνίνη. Η απόθεση της λιγνίνης στα κυτταρικά τοιχώματα λέγεται λιγνοποίηση και είναι το τελευταίο στάδιο στην εξέλιξη των κυττάρων του ξύλου. Μόλις συμπληρωθεί η λιγνοποίηση, καταναλώνεται το πρωτόπλασμα και το κύτταρο πεθαίνει.

Εκτός από την κυτταρίνη και τη λιγνίνη μέσα στο κύτταρο, υπάρχουν και διάφορα εκχυλίσματα, που είναι ουσίες που δεν παίρνουν μέρος στη δομή του ξύλου, αλλά υπάρχουν μέσα στα τοιχώματα και τις κοιλότητες των κυττάρων. Τα χημικά συστατικά του ξύλου που αναφέρθηκαν δηλαδή η κυτταρίνη, η λιγνίνη και τα εκχυλίσματα επηρεάζουν τις ιδιότητες και τις δυνατότητες αξιοποίησης του ξύλου.

Χάρη στην κυτταρίνη το ξύλο αποτελεί την πρώτη ύλη για την κατασκευή χαρτιού και άλλων χημικών προϊόντων. Η κυτταρίνη είναι υπεύθυνη για την πολύ υψηλή αντοχή που έχει το ξύλο στον αξονικό εφελκυσμό (μπορεί να παρομοιασθεί με τα σίδερα του σκυρομπετόν) και για την ιδιότητα του να προσλαμβάνει υγρασία όταν έρχεται σε επαφή με νερό ή με υδρατμούς.
Το ξύλο, όταν προσλαμβάνει ή αποβάλει νερό ή υγρασία με τα κυτταρικά του τοιχώματα, υφίσταται παραμόρφωση των διαστάσεων του (συρρίκνωση και διόγκωση). Το φαινόμενο αυτό μπορεί να παρομοιαστεί με τη θερμική συστολή και διαστολή των μετάλλων.
Το ξύλο είναι ένα ανισότροπο υλικό καθώς η συρρίκνωση και η διόγκωση είναι διαφορετικές στην αξονική και εφαπτομενική κατεύθυνση. Κατά γενική προσέγγιση μπορούμε να πούμε ότι η αξονική συρρίκνωση είναι 0,4%, η ακτινική 4%, και η εφαπτομενική 8%. Εδώ θα παραθέσω μια ιστοσελίδα που παράθεσε πρώτος ο φίλος Δημήτρης Θεοδορόπουλος που δείχνει τα ποσοστά συρρίκνωσης των ξύλων.
http://www.woodbin.com/ref/wood/shrink_table.htm

Η λιγνίνη είναι η ουσία που προσδίδει σταθερότητα στις διαστάσεις του ξύλου, γιατί καταλαμβάνει χώρους μέσα στα κυτταρικά τοιχώματα, που θα τους έπιανε το νερό (μπορεί να παρομοιασθεί με το τσιμέντο στο σκυρομπετόν). Απομάκρυνση της λιγνίνης συντελεί στην αύξηση της συρρίκνωσης του ξύλου.

Τέλος, τα διάφορα εκχυλίσματα έχουν ιδιαίτερη σημασία στις ιδιότητες και στις χρήσεις των διαφόρων ειδών, γιατί επηρεάζουν το χρώμα, την οσμή, τη γεύση, την αντοχή στους μύκητες, την ευφλεκτότητα, την υγροσκοπικότητα, την παραγωγή ξυλοπολτού κ.λπ. Τα τοξικά εκχυλίσματα αυξάνουν τη διάρκεια "ζωής" του ξύλου.
Τα ξύλα με μικρότερο ποσοστό εκχυλισμάτων, μπορούν να συγκρατούν περισσότερη υγρασία. Εκχυλίσματα όπως η ρητίνη και οι τανίνες αποτελούν αξιόλογα προϊόντα όπως επίσης και ο φελλός που παράγεται από το φελλοκάμβιο (ένα επιπλέον κάμβιο που υπάρχει σε ορισμένα είδη) ενός είδους που λέγεται φελλοδρύς.

Θα συνεχιστεί κανονικώς με τα είδη των κυττάρων του ξύλου και τη μικροσκοπική δομή του.

[Κοῦρος]

Το ξύλο στο μικροσκόπιο

Η μικροσκοπική δομή του ξύλου παρουσιάζει ενδιαφέρον όχι μόνο από βοτανική και βιολογική άποψη, αλλά όπως θα δούμε στη συνέχεια και από τεχνική.

Το δένδρο, όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί αποτελείται από κύτταρα. Υπολογίσθηκε ότι ένα κυβικό μέτρο ξύλου ερυθρελάτης περιέχει 350-500 περίπου δισεκατομμύρια κύτταρα. Οι διαστάσεις των κυττάρων κυμαίνονται από δέκατα του χιλιοστού μέχρι και 7 χιλιοστά, όπως συμβαίνει στα κύτταρα που ονομάζουμε ίνες και συνδεόμενα μεταξύ τους συγκροτούν τη μάζα του ξύλου..

Ένα σύνολο κυττάρων που προορίζονται να εκτελούν την ίδια λειτουργία ονομάζεται ιστός. Κάθε κύτταρο περιβάλλεται από μία μεμβράνη που περιβάλει το περιεχόμενο του κυττάρου, την κυτταρική κοιλότητα. Τα περισσότερα κύτταρα του ξύλου, ακόμη και στα ιστάμενα (ζωντανά) δένδρα, είναι νεκρά. Σταδιακώς, σε δυο-τρεις εβδομάδες το πρωτόπλασμα και ο πυρήνας εξαφανίζονται και έτσι, βιολογικώς τα κύτταρα νεκρώνονται. Ζωντανά κύτταρα υπάρχουν στο κάμβιο και μερικά που βρίσκονται μέσα στο σομφό ξύλο.

Κάθε νεκρό κύτταρο αποτελείται από την αρχική μεμβράνη (πρωτογενή), και από τη δευτερογενή. Στη σύσταση της μεμβράνης αρχικά παίρνει μέρος η κυτταρίνη και αργότερα προστίθεται και η λιγνίνη, με αποτέλεσμα η μεμβράνη να αποξυλώνεται. Η δευτερογενής μεμβράνη δεν τοποθετείται ομοιόμορφα πάνω στην πρώτη. Μένουν μερικά κενά σημεία, που ονομάζονται βοθρία. Αυτά χρησιμεύουν στην ανταλλαγή των χυμών. Στα βοθρία υπάρχει μία δικλείδα που λέγεται άβαξ. Αυτή είναι αδιαπέραστη από το νερό και ρυθμίζει την κυκλοφορία των χυμών. Το νερό μπορεί να περνάει από το ένα κύτταρο στο άλλο, μέσα από τα κυτταρικά τοιχώματα λόγω όσμωσης.
Στο ξύλο του πυρήνα του κορμού, όλα τα κύτταρα είναι νεκρά, όταν στο σομφό ξύλο ορισμένα παραμένουν ζωντανά και στα κύτταρα αυτά αποθηκεύονται το χειμώνα οι θρεπτικές ουσίες, (άμυλο, σάκχαρα) που χρησιμεύουν για τη θρέψη του δένδρου την άνοιξη.

Τα κύτταρα του ξύλου διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες:
1. Τραχεΐδες,
2. Μέλη αγγείων,
3. Ίνες,
4. Παρεγχυματικά κύτταρα.

Τραχεΐδες είναι τα κύτταρα, που στα κωνοφόρα είναι τοποθετημένα κατά τη διεύθυνση του άξονα του δένδρου και αποτελούν πάνω από το 90% του όγκου του ξύλου. Είναι κύτταρα επιμήκη, με μήκος 75-200 φορές μεγαλύτερο από τη διάμετρο τους. Είναι το βασικό κύτταρο των κωνοφόρων και το μήκος τους είναι κατά μέσο όρο από 2-5 χιλιοστά ενώ υπάρχουν και στα πλατύφυλλα, αλλά βρίσκονται μόνο σε λίγα είδη και συμμετέχουν σε πολύ μικρό ποσοστό στη συγκρότηση του ξύλου.
Το πάχος της μεμβράνης των αξονικών τραχεΐδών, την άνοιξη είναι μικρό και το φθινόπωρο μεγαλύτερο. Χάρη στην ιδιότητα αυτή μπορούμε να διακρίνουμε τους ετήσιους δακτυλίους μεταξύ τους.

Μέλη αγγείων, υπάρχουν μόνο στα ξύλα των πλατύφυλλων, έχουν τη μορφή ίσιου σωλήνα, ενώνονται στα άκρα τους και σχηματίζουν αγωγούς μεγάλου μήκους που λέγονται αγγεία. Μέσα από τα αγγεία κυκλοφορούν το νερό και τα άλατα. Σε κάποια η διάμετρος φθάνει  μέχρι το μισό χιλιοστό π.χ. δρυς και τα βλέπουμε με το μάτι, ενώ στα οπωροφόρα μόλις τα διακρίνουμε με το φακό.
Μερικές φορές από γειτονικά κύτταρα αποβάλλονται διάφορες ουσίες που μπαίνουν μέσα στα αγγεία και τα αποφράζουν (τυλώσεις), και έτσι παύουν να είναι αγωγοί. Τυλώσεις σχηματίζονται κυρίως, όταν το σομφό ξύλο μεταβάλλεται σε εγκάρδιο.
Στην εγκάρσια τομή του ξύλου, τα αγγεία φαίνονται σαν μικρές κυκλικές τρύπες που ονομάζονται πόροι που πολλές φορές, διακρίνονται και με γυμνό οφθαλμό. Οι πόροι του ξύλου έχουν πάρα πολύ σπουδαία σημασία, γιατί είναι το μόνο σίγουρο χαρακτηριστικό που βοηθάει στην επιστημονική διάγνωση του είδους ενός ξύλου. Τα άλλα χαρακτηριστικά, χρώμα, βάρος κ.λπ. μερικές φορές δεν είναι σταθερά και έτσι δεν αποτελούν αξιόπιστη μαρτυρία στον καθορισμό του είδους ενός άγνωστου ξύλου.
Με βάση το μέγεθος και την κατανομή των πόρων μέσα στον αυξητικό δακτύλιο, τα ξύλα των πλατύφυλλων κατατάσσονται σε δύο    ομάδες : Στα δακτυλιόπορα, (δρυς, καστανιά κ.ά.) , στα οποία οι πόροι του πρώιμου ξύλου είναι μεγαλύτεροι και είναι τοποθετημένοι σε δακτύλιο γύρω από την εντεριώνη, και στα διασπορόπορα (οξυά, λεύκη κ.ά.), στα οποία οι πόροι έχουν σχεδόν ομοιόμορφο μέγεθος και είναι διάσπαρτοι. Το ξύλο των κωνοφόρων δεν έχει πόρους. Οι πόροι έχουν πολύ μεγάλη σημασία για το βάψιμο και φινίρισμα του ξύλου.

 [ Invalid Attachment ]

Συνεχίζεται με ανάλυση των άλλων δύο ειδών κυττάρων.

[ΖΑΡΚΑΔΑΣ ΚΩΣΤΑΣ]

ρε φιλε αυτο ειναι σπουδη κανονικη

[Κοῦρος]

Κώστα,
είναι τόσο πολλά αυτά που πρέπει να γράψω που δεν ξέρω τι να παραλείψω.

Φαντάσου ότι ξεκινάω κάθε δημοσίευση γράφοντας αυτά που θυμάμαι. Μετά συμπληρώνω άλλο ένα 20%-30% περίπου απ' τα βιβλία, συμπιεσμένο κατά 300%-500%.

Ελπίζω μονάχα να μην είναι κουραστικό γιατί έχουμε πολύ δρόμο ακόμα.

[immortalx]

Τριανταφυλλε, κουραστικο μπορει να ειναι μονο για εσενα που αφιερωνεις τοσο χρονο! Για εμας ειναι πολυτελεια που τα βρισκουμε ολα συγκεντρωμενα 

[Κοῦρος]

Συνεχίζοντας την ανάλυση των κυττάρων του ξύλου βλέπουμε τις ίνες και τα παρεγχυματικά κύτταρα.

Οι ίνες, υπάρχουν μόνο στα πλατύφυλλα. Πρόκειται για κύτταρα στενόμακρα, με μήκος από 1-2 χιλ. περίπου, μερικές φορές μέχρι 2,5 χιλ. Το πάχος των τοιχωμάτων τους είναι αυτό που καθορίζει τις διαφορές βάρους μεταξύ των ξύλων των πλατύφυλλων. Στα περισσότερα είδη οι ίνες συγκροτούν το 50% και περισσότερο του όγκου τους. Οι ίνες δίνουν στο ξύλο τη στερεότητα, γιατί είναι επιμήκεις και αποξυλωμένες. Σε όσα είδη οι ίνες έχουν λεπτή μεμβράνη, το ξύλο τους δεν έχει μεγάλη στερεότητα και είναι ελαφρό και μαλακό (λεύκα, σημύδα κ.ά.) ενώ όσα έχουν παχιά μεμβράνη, το ξύλο τους γίνεται σκληρό και βαρύ (δρυς, καστανιά κ.ά.). Οι ίνες είναι το κύριο συστατικό που καθορίζει την ποιότητα του ξύλου των πλατύφυλλων.

Τα παρεγχυματικά κύτταρα, είναι ζωντανά κύτταρα που βρίσκονται γύρω από τα αγγεία και έχουν προορισμό την άνοδο του νερού και την αποθήκευση των τροφών.

Ανάμεσα στους τύπους των κυττάρων που περιγράψαμε, υπάρχουν σε μερικά είδη, μεσοκυττάριοι αγωγοί και μεσοκυττάριοι χώροι.

Οι μεσοκυττάριοι αγωγοί, που υπάρχουν στα κωνοφόρα, ονομάζονται ρητινοφόροι αγωγοί, και έχουν ιδιαίτερη σημασία γιατί εκκρίνουν τη ρητίνη. Ρητινοφόροι αγωγοί υπάρχουν πάντα στην πεύκη, και στην ερυθρελάτη, στα ξενικά κωνοφόρα, στη λάρικα και στην ψευδοτσούγκα. Οι ρητινοφόροι αγωγοί είναι και ακτινικοί και αξονικοί και συνδέονται μεταξύ τους.
Μεσοκυττάριοι αγωγοί υπάρχουν και στα πλατύφυλλα. Στην περίπτωση αυτή ονομάζονται κομιοφόροι αγωγοί. Στα ελληνικά και γενικά στα πλατύφυλλα ξύλα της εύκρατης ζώνης δεν υπάρχουν κομιοφόροι. Υπάρχουν μόνο στα τροπικά ξύλα.

Μερικές φορές ανάμεσα στα κύτταρα υπάρχουν μεσοκυττάριοι χώροι επειδή διάφορα γειτονικά κύτταρα δεν εφάπτονται απόλυτα μεταξύ τους. Οι χώροι αυτοί είναι κενοί. Υπάρχουν όμως και μερικές περιπτώσεις, όπως στην οξυά, που οι μεσοκυττάριοι χώροι, περιέχουν διάφορα εκχυλίσματα.

Υπάρχει και μια ενδιάμεση κατηγορία πλατύφυλλων τα ημιδιασπορόπορα όπως το πουρνάρι, η καρυδιά κ.ά. (διαβάστε και την προηγούμενη δημοσίευση)

 [ Invalid Attachment ]

Συνεχίζεται με τις ιδιότητες του ξύλου.

[Κοῦρος]

Φίλοι μου,
συνεχίζουμε με τις ιδιότητες του ξύλου.

Τα φυσικά χαρακτηριστικά και οι μηχανικές ιδιότητες του ξύλου είναι αυτά που καθορίζουν τη χρήση του. Τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να κάνουμε μ’ αυτό.
Οι ιδιότητες του ξύλου διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:
1. Φυσικές, όπως το χρώμα, η οσμή, η στιλπνότητα (γυαλάδα), η γεύση, η υφή, η σχεδίαση (τα "νερά" του) και η αγωγιμότητα.
2. Μηχανικές ή τεχνικές, όπως η πυκνότητα, η σκληρότητα, η ελαστικότητα, η πλαστικότητα (ευκαμψία) και οι αντοχές σε εφελκυσμό, σε θλίψη, σε κάμψη, σε λυγισμό, σε τριβή, σε κρούση.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Το χρώμα
Το φυσικό χρώμα των ξύλων ποικίλει. Ενώ της λεύκης είναι περίπου λευκό και του τροπικού έβενου τελείως μαύρο, το χρώμα των περισσότερων ελληνικών ξύλων, παρουσιάζει διάφορες αποχρώσεις του καστανού. Συνήθως το σομφόξυλο διαφέρει από τα άλλα μέρη του ίδιου ξύλου. Στη δρυ, π.χ., το σομφό είναι εντελώς διαφορετικό χρώματος απ’ το καρδιόξυλο ενώ στο έλατο είναι σχεδόν το ίδιο.
Αν και μπορούμε να διαγνώσουμε το είδος ενός ξύλου από το χρώμα του, η ορθότητα της διάγνωσης είναι περιορισμένη γιατί το φυσικό χρώμα αλλοιώνεται με την επίδραση διαφόρων παραγόντων του περιβάλλοντος. Το χρώμα γίνεται σκοτεινότερο, κατά την έκθεση του ξύλου στην ατμόσφαιρα, επειδή συμβαίνει οξείδωση των συστατικών του.

Η μεταβολή είναι εντονότερη στο σομφό παρά στο εγκάρδιο και μπορεί να γίνει αμέσως μετά την υλοτόμηση ή την πριόνιση των κορμοτεμαχίων. Έτσι, το ξύλο της κλήθρας μεταβάλλεται γρήγορα από υπόλευκο σε κοκκινωπό, το εγκάρδιο της ακακίας γίνεται από ανοικτό πράσινο, σκοτεινό καφέ, της μουριάς από καφεχρυσοκίτρινο γίνεται σκούρο καφέ, της ελάτης από υπόλευκο ανοικτό, καταστανοκίτρινο.

Ένας άλλος παράγοντας που αλλάζει το χρώμα των ξύλων είναι η άτμιση. Η ατμιστή οξυά παίρνει ρόδινο χρώμα ενώ στην ατμιστή καρυδιά εξομοιώνεται το χρώμα του σομφού με του εγκάρδιου. Η μεταβολή του χρώματος του ξύλου με την άτμιση, συμβαίνει γιατί διαλύονται τα εκχυλίσματα του στα οποία οφείλονται τα χρώματα.

Μπορούμε να πούμε ότι όσο σκοτεινότερο είναι το χρώμα του πυρηνόξυλου τόσο διαρκέστερο είναι το ξύλο. Αντιθέτως, σε άλλα είδη, όπως οξυά, λεύκη, σημύδα κ.ά. όσο ανοιχτότερο είναι αυτό το χρώμα, τόσο ανθεκτικότερο είναι το ξύλο. Μερικά ξύλα έχουν πολλές χρωστικές ουσίες στη μάζα τους και χρησιμοποιούνται για παραγωγή χρώματος. Το αιματόξυλο μας δίνει το κόκκινο χρώμα, ο φράξος το σκοτεινό πράσινο, το χρυσόξυλο το κίτρινο κ.λπ. Μέσα στο νερό η δρυς και η καστανιά αποκτούν χρώματα σκούρα.

 [ Invalid Attachment ]

Η οσμή
Πολλά ξύλα αναδύουν μία χαρακτηριστική οσμή που οφείλεται στα αιθέρια έλαια, στις ρητίνες κ.λπ. που εμποτίζουν τα κύτταρα του.
Όταν το ξύλο ξεραθεί η οσμή εξασθενίζει και χρειάζεται να το ξύσουμε για να την αισθανθούμε. Αν η οσμή αλλάξει και γίνει δυσάρεστη ή αποκρουστική, σημαίνει ότι το ξύλο έχει προσβληθεί από μύκητες. Λόγω της οσμής τους πολλά ξύλα είναι ακατάλληλα για κάποιες χρήσεις π.χ. το ξύλο του πεύκου και του κυπαρισσιού είναι ακατάλληλο για συσκευασία ευαίσθητων φρούτων.

Η στιλπνότητα (γυαλάδα)
Μερικά ξύλα έχουν φυσική στιλπνότητα, που διαφέρει από την τεχνητή η οποία αποκτάται με τα βερνίκια, γιατί η τεχνητή είναι μόνο επιφανειακή. Η φυσική στιλπνότητα είναι μεγαλύτερη στις ακτινικές επιφάνειες, λόγω των ακτινικών κυττάρων που δεν έχουν μεγάλους πόρους και αντανακλούν το φως αναλόγως με τη γωνία που πέφτει. Όσο περισσότερες ακτίνες βγαίνουν κατά την κοπή στην επιφάνεια, τόσο περισσότερο λάμπει το ξύλο.
Μεγάλη στιλπνότητα παρουσιάζουν τα ξύλα του σφενδάμου, του φράξου, της σημύδας, της οξυάς, της δρυός, της ερυθρελάτης, του πλατάνου κ.ά.

Η γεύση
Μερικά ξύλα, όπως η καστανιά και η δρυς, επειδή περιέχουν σημαντικές ποσότητες από κάποιες πτητικές ουσίες που ονομάζονται τανίνες, έχουν μία χαρακτηριστική πικρή-στιφή γεύση. Όταν εκτεθούν στον ήλιο η γεύση αυτή εξασθενίζει. Στις τανίνες των ξύλων της δρυός και της καστανιάς (που προτιμούνται στη βαρελοποιία) οφείλεται σε μεγάλο ποσοστό και η παλαίωση των κρασιών.

Συνεχίζεται με τις υπόλοιπες φυσικές ιδιότητες του ξύλου δηλαδή την υφή, τη σχεδίαση (νερά) και την αγωγιμότητα (σε θερμότητα, ηλεκτρισμό και ήχο).

[Κοῦρος]

Οι υπόλοιπες φυσικές ιδιότητες του ξύλου είναι :

Η υφή
Ο όρος υφή χαρακτηρίζει τις μακροσκοπικές διαφορές δομής που εμφανίζονται, κυρίως, στις εγκάρσιες επιφάνειες των ξύλων. Οι διαφορές αυτές οφείλονται στο μέγεθος των κυττάρων του ξύλου, στην κατανομή τους στους αυξητικούς δακτυλίους, στη διαφορά πυκνότητος μεταξύ πρώιμου - όψιμου ξύλου, κ.λπ. Με βάση τα κριτήρια αυτά, η υφή διακρίνεται σε λεπτή και τραχεία.
Τραχεία είναι όταν οι διάμετροι των κυττάρων είναι μεγάλες και λεπτή, όταν είναι μικρές.

Η σχεδίαση (νερά)
Ενώ με τον όρο υφή συνήθως χαρακτηρίζουμε εγκάρσιες επιφάνειες, με τον όρο σχεδίαση χαρακτηρίζουμε ακτινικές και εφαπτομενικές. Στις τομές αυτές, η σχεδίαση αποτελεί την κατανομή και τη διάταξη των αυξητικών δακτυλίων, του πρώιμου και του όψιμου ξύλου, του εγκάρδιου και του σομφού, των ακτινών και των ρητινοφόρων αγωγών. Μ' άλλα λόγια, η σχεδίαση, στην περίπτωση αυτή, έχει την ίδια σημασία που έχει και ο όρος «νερά του ξύλου».
Ξύλα με πλατειές εντεριώνιες ακτίνες, όπως ο φράξος, η δρυς, ο γαύρος, η φτελιά κ.λπ. δίνουν ωραία σχεδίαση σε ακτινικές επιφάνειες. Καλή σχεδίαση δίνουν και τα είδη στα οποία έχουμε απότομη μετάβαση από το ανοιξιάτικο στο φθινοπωρινό ξύλο.
Σε συνδυασμό με το χρώμα η σχεδίαση δίνει σε πολλά είδη ελκυστικές επιφάνειες ξύλων και τα κάνει κατάλληλα για κατασκευές επίπλων και άλλες ειδικές χρήσεις. Τέτοια ξύλα χρησιμοποιούνται κατά κανόνα με τη μορφή καπλαμάδων που παράγονται από την εκτύλιξη του κορμού σε φύλλα (ντερουλάζ). Στην επιπλοποιία, πέρα από τη φυσική σχεδίαση, χρησιμοποιούνται επιφάνειες με απομίμηση φυσικής σχεδίασης, που γίνεται με φωτογραφικές αναπαραγωγές (μελαμίνες).

Αγωγιμότητα
Το ξύλο είναι κακός αγωγός στη θερμότητα, περισσότερο δε το ξηρότερο και το πορωδέστερο ξύλο. Δίνει καλύτερη μόνωση από το τούβλο (5 φορές περισσότερο) και από το μπετόν (10 φορές). Το ξηρό ξύλο είναι κακός αγωγός του ηλεκτρισμού και δίνει πολύ καλή μόνωση. Σε υγρασία 15% και πάνω η μονωτική ιδιότητα ελαττώνεται και στο 30% δεν διαφέρει απ' αυτή του νερού.

Στον ήχο το ξύλο είναι καλός αγωγός, κατά τη διεύθυνση των ινών του. Η ιδιότητα αυτή έχει αξία στην κατασκευή μουσικών οργάνων. Σ' άλλες περιπτώσεις είναι κακός αγωγός.

Συνεχίζεται με τις μηχανικές ιδιότητες του ξύλου.

[Κοῦρος]

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ

Το ξύλο επειδή είναι ένα υλικό με πόρους, η μάζα του δεν καταλαμβάνει όλο τον όγκο που βλέπουμε. Όσο περισσότερο είναι το κενό τόσο αραιότερο είναι το ξύλο και τόσο λιγότερη είναι η μάζα του. Αυτό το γεγονός επηρεάζει σημαντικά σχεδόν όλες τις μηχανικές ιδιότητες του ξύλου που είναι οι κατωτέρω:

Πυκνότητα
Πυκνότητα (Ρ) του ξύλου λέγεται ο όγκος της ύλης του που περιέχεται στη μονάδα του όγκου. Στα διάφορα είδη η πυκνότητα κυμαίνεται από 0,1-0,8. Υπάρχουν δηλαδή ξύλα, στα οποία τα κενά «πιάνουν» το 90% του όγκου τους (0,1 πυκνότητα) και σ' άλλα το 20% (0,8 πυκνότητα).
Η πυκνότητα επηρεάζει πρωτίστως το ειδικό βάρος ενός ξύλου αλλά και τη σκληρότητα και γενικά την αντοχή του. Κυρίως όμως επηρεάζει την ικανότητα του, ν’ απορροφάει υγρασία.
Όσο αραιότερο (μικρής πυκνότητας), είναι ένα ξύλο, τόσο περισσότερη υγρασία μπορεί να απορροφήσει. Τα ξύλα που έχουν μικρή πυκνότητα (είναι ελαφριά), ξηραίνονται πολύ δύσκολα και συγκρατούν, μετά την ξήρανση, περισσότερη υγρασία απ' ότι τα ξύλα μεγαλύτερης πυκνότητας.

Ειδικό βάρος (φαινόμενο)
Φαινόμενο ειδικό βάρος (S) είναι το βάρος της μάζας του ξύλου που περιέχεται στη μονάδα του όγκου. Το φαινόμενο ειδικό βάρος (απλούστερα ειδικό βάρος) του ξύλου είναι αμέσως ανάλογο της πυκνότητάς του και επειδή, η μέτρηση του βάρους είναι ευκολότερη από τη μέτρηση της πυκνότητας, συνήθως χρησιμοποιούμε μόνο το ειδικό βάρος.

Σ' ένα ξύλο η αναλογία φθινοπωρινού προς ανοιξιάτικο επηρεάζει το ειδικό βάρος του όλου ξύλου, γιατί το φθινοπωρινό είναι 1,5 – 3 φορές βαρύτερο από το ανοιξιάτικο. Γι' αυτό και κωνοφόρα είδη των ψυχρών περιοχών του βορρά είναι βαρύτερα από τα δικά μας ενώ αντιθέτως, τα εγχώρια πλατύφυλλα έχουν ελαφρότερο ξύλο από τα τροπικά.
Ανάλογα με το ειδικό βάρος του ξύλου τους, τα διάφορα είδη διακρίνονται σε :
Πολύ ελαφρά (μαύρη πεύκη, λεύκα, σάμπα)
Ελαφρά (ελάτη, ερυθρελάτη, δασική πεύκη, φιλλύρα, οκουμέ)
Μετρίου βάρους (χαλέπιος πεύκη, σημύδα, κλήθρα) και
Βαριά (δρυς, φράξος, οξυά, πλάτανος, καστανιά, μαόνι, έβενος).

Τα φαινόμενα βάρη, σε Κγρ/κ.μ. των διάφορων ξύλων ανέρχονται ως εξής:
 [ Invalid Attachment ]

Εκτός από τα αναφερόμενα στον πίνακα είδη, υπάρχουν ξύλα βαρύτερα από το νερό, όπως το σιδηρόξυλο, με ειδικό βάρος 1290 Kγρ/κ.μ., το Ekki με 1220 Kγρ/κ.μ. κ.λπ.
Το βάρος του ξύλου χωρίς τα κενά του στη μονάδα του όγκου ονομάζεται απόλυτο ειδικό βάρος (U).
Θεωρητικώς μπορούμε να βρούμε την πυκνότητα (Ρ) ενός ξύλου, αν γνωρίζουμε το φαινόμενο ειδικό βάρος (S), από τον τύπο: Ρ=S/U.

Συνεχίζεται με τη σκληρότητα, την ελαστικότητα και την πλαστικότητα.