ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥΑν κόψουμε ένα δέντρο κάθετα προς τον άξονά του, στην τομή θα παρατηρήσουμε κάποια τμήματα που διαφέρουν ως προς τη σκληρότητα, το χρώμα και την υφή.
Αυτά είναι από το κέντρο προς το φλοιό:
Η
εντεριώνη που είναι αυτό που λέμε η ψίχα και είναι στο κέντρο του κορμού. Ποικίλει ως προς το μέγεθος, το χρώμα, τη δομή και το σχήμα. Στα κωνοφόρα είναι ομοιόμορφη, σχετικώς μικρή και σκούρα. Στα πλατύφυλλα διαφέρει πολύ. Στη δρυ είναι αστεροειδής, στην οξυά και στη σημύδα τριγωνική, ελλειψοειδής στο σφεντάμι, κυκλική στην καρυδιά και στην ιτιά ενώ είναι χαρακτηριστικώς μεγάλη στην κουφοξυλιά.
Γύρω της υπάρχει το
εγκάρδιο ξύλο, η καρδιά με σκοτεινό χρώμα και γύρω απ’ αυτό, το
σομφόξυλο που έχει ανοιχτότερο χρώμα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ξύλου είναι οι ομόκεντροι κύκλοι, οι βένες, που ονομάζονται ετήσιοι αυξητικοί δακτύλιοι. Οι δακτύλιοι αυτοί προεκτείνονται ως μανδύες κατά μήκος του κορμού και περικλείοντας ο ένας τον άλλο, αυξάνεται το δέντρο. Επειδή όμως υπάρχει η περίπτωση να υπάρχουν και περισσότεροι δακτύλιοι του ενός καθ’ έτος είναι καλύτερα να ονομάζονται απλώς αυξητικοί και όχι ετήσιοι δακτύλιοι. Το πλάτος τους είναι από 0,1 χιλ έως και 2 εκ.
Στη συνέχεια υπάρχει ο
εσωτερικός και τελευταίος ο
εξωτερικός φλοιός. Μεταξύ του σομφόξυλου και του εσωτερικού φλοιού υπάρχει το
κάμβιο που φαίνεται μόνο με μικροσκόπιο και του οποίου ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων ευθύνεται για την ανάπτυξη του δέντρου (γι' αυτά θα πούμε μερικά λόγια και παρακάτω).
Υπάρχουν και κάποιοι ασυνεχείς δακτύλιοι οι οποίοι όταν θέλουμε να προσδιορίσουμε την ηλικία του δέντρου αυτοί δεν προσμετρώνται. Στα τροπικά δέντρα οι δακτύλιοι δεν είναι ευδιάκριτοι και όταν υπάρχουν αντιστοιχούν όχι σε έτος αλλά σε περίοδο ξηρασίας και βροχών. Αυτός είναι και ένας τρόπος να σκιαγραφήσουμε και το κλίμα και τον καιρό της περιοχής που μεγαλώνει ένα δέντρο. Ο σχηματισμός τους οφείλεται στο διαφορετικού χρώματος και δομής παραγόμενο ξύλο κατά τη διάρκεια μιας αυξητικής χρονικής περιόδου.
Στον ακόλουθο ιστοχώρο παρέχονται ορισμένα στοιχεία δενδροχρονολογίας, δενδροοικολογίας και δενδροκλιματολογίας :
http://www.greenapple.gr/articlesdesc.php?id=145, [ Invalid Attachment ]
Έτσι λοιπόν το ξύλο που παράγεται την άνοιξη λέγεται πρώιμο ή ανοιξιάτικο και αυτό που παράγεται αργότερα όψιμο ή θερινό. Στα
κωνοφόρα, όπου οι αυξητικοί δακτύλιοι είναι εμφανέστατοι και σχεδόν ομοιόμορφοι, το πρώιμο ξύλο είναι
σκουρότερο και
σκληρότερο απ’ το όψιμο ενώ στα πλατύφυλλα μπορεί να συμβαίνει και το αντίθετο. Στα πλατύφυλλα οι αυξητικοί δακτύλιοι δεν είναι ομοιόμορφοι και υπάρχουν και πόροι που άλλοτε είναι εμφανείς και άλλοτε χρειάζεται μικροσκόπιο για να τους δούμε. Το πλάτος των αυξητικών δακτυλίων εξαρτάται από την ηλικία του δέντρου, τις εδαφοκλιματολογικές συνθήκες αλλά και την κληρονομικότητα αυτού.
Δέντρα ανοιχτού χώρου δημιουργούν πλατείς αυξητικούς δακτυλίους που σταδιακώς το πλάτος τους μειώνεται. Σε δέντρα μεγάλης ηλικίας οι εξωτερικοί δακτύλιοι είναι πολύ στενοί. Κάποια είδη που οι αυξητικοί δακτύλιοι αυξάνονται πολύ γρήγορα ονομάζονται ταχυαυξή.
Σε κάποια δέντρα το εγκάρδιο και το σομφό ξύλο δεν διακρίνονται ευκρινώς καθώς έχουν το ίδιο χρώμα. Αυτά τα ξύλα λέγονται
ξηροπήρυνα. Τέτοια είναι η ελάτη, η ερυθρελάτη, η λεύκα, η οξυά, το φλαμούρι κ.ά. Αντιθέτως σε ξύλα που η καρδιά διακρίνεται ευκρινώς λόγω διαφορετικού χρώματος λέγονται
χρωμοπήρυνα. Τέτοια είναι η δρυς, η καστανιά, το πεύκο κ.ά.
Μεγάλο ποσοστό εγκάρδιου ξύλου υπάρχει κοντά στη βάση του κορμού επειδή ο σχηματισμός του αρχίζει από τους πιο παλιούς δακτυλίους ενώ μεγάλο ποσοστό σομφόξυλου έχουν τα δέντρα με μεγάλη κόμη. Οι δακτύλιοι της καρδιάς επειδή αποτελούνται από νεκρωμένα κύτταρα και το ξύλο τους είναι σκληρότερο, περιέχουν λιγότερη υγρασία και γενικώς είναι καλύτερο απ’ το σομφόξυλο όπου δεν έχουν νεκρωθεί ακόμα τα κύτταρα, είναι μαλακότερο, έχει αρκετή υγρασία και προσβάλλεται ευκολότερα από ασθένειες.
Οι κυλινδρικοί μανδύες που είναι, όπως είπαμε, η ανάπτυξη κατά μήκος του κορμού των αυξητικών δακτυλίων, συγκροτούνται από συνεχείς δέσμες ινών που αθροιστικά έχουν μήκος όσο και ο κορμός και συνδέονται μεταξύ τους από μια συγκολλητική ουσία. Η μετατροπή σομφόξυλου σε εγκάρδιο συνοδεύεται και από έκκριση διαφόρων ουσιών που του δίνουν
μηχανική αντοχή αλλά αφαιρούν
ελαστικότητα. Επίσης κάποια είδη όπως η οξυά, η λεύκα κλπ παρουσιάζουν λόγω μικροβιακής επίδρασης
ψευδοεγκάρδιο ξύλο.
Το όψιμο ξύλο στα κωνοφόρα έχει παχιές μεμβράνες ενώ στα πλατύφυλλα οι πόροι είναι μικρότεροι και αραιότεροι. Το αντίθετο συμβαίνει στο πρώιμο ξύλο.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό όλων των ξύλων είναι οι ακτίνες του ξύλου που αναφέρονται ως
εντεριώνιες ή μυελικές ακτίνες. Εμφανίζονται ως γραμμές από την εντεριώνη προς το φλοιό, έχουν διαφορετικό πάχος και είναι σκληρότερες από το ξύλο που τις περιβάλλει. Το πάχος και το ύψος τους σε κύτταρα διαφέρει στα κωνοφόρα και στα πλατύφυλλα. Άλλοτε φαίνονται με γυμνό μάτι και άλλοτε χρειάζεται ισχυρό μικροσκόπιο. Κάποιες ακτίνες δεν ξεκινούν από την εντεριώνη αλλά φτάνουν οπωσδήποτε μέχρι το φλοιό.
Στο επόμενο θα γίνει αναφορά στα τρία είδη χαρακτηριστικών τομών του κορμού.
