ακουστική FRAMUS μοντέλο 50/1 του '70

[Μάνος Τουρπάλης]

Καλημέρα!
Ως αρχάριος, θα ήθελα τα φώτα σας σε μια πιθανή επισκευή / αποκατάσταση σε μια vintage ακουστική κιθάρα (κιθαρίτσα θα έλεγα) FRAMUS μοντέλο 50/1, δεκαετίας 1970, σε πολύ καλή κατάσταση για τα χρονάκια της κατά τη γνώμη μου.
http://www.framus-vintage.de/modules/modells/modells.php?classID=2&typeID=139&katID=4667&cl=EN

Κλίμακα 57, σκάφος (μήκος) 43 εκ., upper bout 23 εκ., lower bout 30 εκ., με αποσπώμενο μπράτσο (bolt on) και Truss rod που φαίνεται να δουλεύει. Λέω “φαίνεται” γιατί η κιθάρα ήρθε με το μπράτσο και τις χορδές (πλαστικές) σε σακούλα. Ανάμεσα στο αρσενικό μόρσο του μπράτσου (κάπως αλλιώς το λέτε οι κιθαροκατασκευαστές αλλά δεν το θυμάμαι) και στον τάκο είχε κι ένα καπλαμά 0,6 χιλ. Όλα τα κομμάτια (κάλυμμα truss rod, βίδες κτλ.) υπάρχουν.

Οι λόγοι δημοσίευσης του post είναι δύο:

1) ρωγμές στο πλαϊνό και στον τάκο του μπράτσου από την πλευρά των μπάσων.
2) Καβαλλάρης και μεταλλικές χορδές (αυτό θα το αναπτύξω σε επόμενο ποστ στο ίδιο νήμα)

Για τις ρωγμές:

Φωτογραφίες από την ρωγμή εξωτερικά και τον τάκο εσωτερικά. Η ρωγμή του πλαϊνού φαίνεται να μην περνάει μέσα, αλλά ο τάκος έχει επίσης μια ρωγμή ακριβώς στην ίδια περιοχή, με τις δυο να σχηματίσουν γωνία όπως φαίνεται στις φωτό.

 [ Invalid Attachment ]

Στην αρχή βλέποντας ότι η εξωτερική ρωγμή δεν περνάει μέσα, δεν ανησύχησα και πολύ.
Μετά - και σε συνδυασμό με αυτή του τάκου - σκέφτηκα ότι ίσως απλώς δεν φαίνεται καθαρά στην φωτό.
Ο συνδυασμός των ρωγμών νομίζω ότι πρέπει κάπως να αντιμετωπιστεί, κυρίως αυτή του τάκου.
Κι άντε απέξω βάζεις κόλλα στο πλαϊνό, από μέσα πως θα γίνει να αποκατασταθεί ο τάκος ?

Σκέφτομαι να ρίξω κόλλα όπως μπορώ (αν μπορώ) αλλά μου φαίνεται ότι θα χρειαστεί και κάποια εξωτερική ενίσχυση  (στην κοίλη παρειά του τάκου εννοώ, εσωτερικά στην κιθάρα).

Συμφωνείτε – ή τι άλλο προτείνετε ?

[Μάνος Τουρπάλης]

Αν αποκατασταθούν οι ρωγμές, ενδεχομένως η κιθάρα να δοκιμαστεί σε συνθήκες λαϊκού πάλκου, εφόσον όμως αντέχει μεταλλικές χορδές.

Ψάχνοντας στο ιντερνετ (στο παραπάνω site και αλλού) δεν βρήκα ξεκάθαρη “απάντηση” στο ερώτημα άν στο συγκεκριμένο μοντέλο της FRAMUS μπαίνουν μεταλλικές χορδές – για άλλα παραπλήσια μοντέλα είναι σαφές. Η συγκεκριμένη φορούσε νάϋλον χορδές, σε συνδυασμό όμως με την ύπαρξη truss rod, την εύρεση της (μεταγενέστερης) προσθήκης καπλαμά στο μόρσο και της βλάβης στον τάκο, σκέφτομαι ότι ίσως να εχουν μπει νάϋλον για να μειωθούν οι τάσεις. Πάντως και το μπράτσο μου φάνηκε πολύ πιο εύκαμπτο απ' ότι έχω συνηθίσει (είναι γενικά αποδεκτό ? δεν έχω ιδέα από βέργες, μπουζούκι παίζω και δεν είχα ποτέ σε κανένα όργανο, συγχωρήστε μου την άγνοια).

Στο ebay βρήκα να πωλούνται “ανταλλακτικά” για το ίδιο μοντέλο. Για τον καβαλάρη γράφουν ότι είναι κατάλληλος και για μεταλλικές χορδές, αλλά αφενός αυτό το γράφει ο (ιδιώτης) πωλητής και αφετέρου σε βιομηχανική παραγωγή το ίδιο μοντέλο καβαλάρη ενδεχομένως μπαίνει σε κιθάρες με διαφορετικές προδιαγραφές.

Ποιά είναι η γνώμη σας ? - ή πως μπορώ να το αποσαφηνίσω από την ίδια την κατασκευή της κιθάρας (οπλισμός, πάχος καπακιού - ή τι άλλο ?).

Φωτό από το εσωτερικό στην περιοχή του καβαλάρη και τον ίδιο τον καβαλάρη, στερεωμένο με βίδες (κι ίσως και κόλλα? - δεν προσπάθησα να τον βγάλω) που ξετρυπάνε το καπάκι και βιδώνουν απο κάτω σε μια πλάκα αλουμινίου

κι αυτές από το ebay

 [ Invalid Attachment ]

ευχαριστώ προκαταβολικά !

[BOULIS13]

.........upper bout = στήθος 23 εκ., lower bout = περιφέρεια 30 εκ.......και μην ακούσω γκρίνιες περί αγγλικών...
...ετοιμο φαί σας δίνουμε.....
....κατά τα λοιπά δηλώνω άγνοια...
....δεν φαίνεται η διεύθυνση των "νερών" του τάκου.....αν δεν είναι σωστή, μπορεί το σκάσιμο του πλαίνού να είναι απο συστολοδιαστολή.....
....αν τα θυμάμαι καλά , το end grain (=???) πρέπει να είναι κατά τον άξονα του y .......θεε μου τι είπα τωρα..
...(π.χ. >>> Χ=διευθυνση χορδων,Υ=διευθυνση γέφυρας, Ζ=υψος πλαινών).....
....θεωρητικά δεν υπάρχει συστολοδιαστολή κατά τη διεύθυνση της ίνας.......και δεν "σφηνώνει" το μανίκι στο θηλύκωμα ...
.. πράγμα που θα "τίναζε" τα πλαινά  δεξια-αριστερά του μανικιού.....ουφ .... τα είπα....με τα XYZ πονοκεφαλιάζω
 

[Μάνος Τουρπάλης]

Μετά από πολύ καιρό επανέρχομαι με μια άλλη περίπου ίδια...

Η κιθαρίτσα παραπάνω ψιλο επισκευάστηκε αλλά δεν δοκιμάστηκε...
εν τω μεταξύ έχω στον πάγκο μία ακόμα Framus, κλίμακα 63 εκ. – αυτή φορούσε ήδη συρμάτινες - και έχω ερωτήσεις, ειδικά προς στους κιθαροκατασκευαστές...

Η δεύτερη αυτή κιθάρα ήθελε επίσης λίγη δουλίτσα, αρχικά γιατί είχε πάρει κλίση το μπράτσο (κι αυτό αποσπώμενο με βέργα)...
Η αρχική απόπειρα ρύθμισης της βέργας δεν διόρθωσε την κατάσταση, ο ιδιοκτήτης μάλιστα είχε επίσης προσθέσει καπλαμάδες στην ένωση με τον τάκο για να αλλάξει την κλίση...
ακολούθησα την ίδια τακτική και έβαλα λίγο πιο πολύ “γέμιση”, ρύθμισα κάπως τη βέργα (“ρύθμισα” τρόπος του λέγειν, έχω ερωτήσεις παρακάτω) και όλα εντάξει από ύψη χορδών κτλ.
Ίσως θέλει αντισκεύρωμα, αλλά προς το παρόν παίζει μια χαρά με την προσθήκη...

Είχε όμως και κάποια θέματα στον ήχο, (αντικειμενικά) στην ΜΙ χορδή την μπάσα που έτριζε και μπούκωνε και (υποκειμενικά) μου φάνηκε λίγο πλαδαρός ο ήχος της....

Έψαξα λίγο τον καβαλάρη (ίδιος με της πρώτης) και όπως φαίνεται στις φωτο είχε σηκωθεί λίγο στο πίσω μέρος... δεν κουνιόταν με το χέρι, αλλά με έβαλε σε σκέψεις... το δε καπάκι έχει εγκάρσια καμπυλότητα με βέλος περίπου 4mm και η πλάκα αλουμινίου ακολουθεί την κλίση αυτή....

Αρχικά είπα να αλλάξω καβαλλάρη με άλλον παρόμοιο, με την ίδια στήριξη με τις βίδες. Μετά σκέφτηκα να δοκιμάσω floating καβαλάρη, για να δω τι θα γίνει άμα οι χορδές πιέζουν - αντί να τραβάνε - το καπάκι. Έβαλα έναν δεύτερο τάκο να πιάσω τον χορδοκράτη περαστό με βίδα από ήδη υφιστάμενη τρύπα (για το "καρφί" του ιμάντα για τον ώμο) ώστε να μην πληγώσω τα πλαϊνά αν δεν πετύχαινε το πείραμα....
Μόλις όμως είδα την εικόνα με τον χορδοκράτη έβαλα και μια ροζέτα που είχα πάρει δοκιμαστικά για άλλη κιθάρα και πολύ μου άρεσε το αποτέλεσμα οπτικά... (η original είναι αυτοκόλλητη και δεν μου αρέσει καθόλου, “φτωχαίνει” το σύνολο που κατά τα άλλα είναι αξιοπρεπές).
Βέβαια υπάρχει το θέμα με τις τρύπες στο καπάκι....

 [ Invalid Attachment ]

.... το δε ηχητικό με σύγκριση ανάμεσα στους δύο καβαλάρηδες ακούγεται στο βίντεο... εμένα μου άρεσε, ο ήχος “εσφιξε” - τουλάχιστον για τα ρεμπετικούλια που παίζω (σημειωτέον δεν ξέρω κιθάρα, μη βαράτε, αυτό τόπαιξα εκατό φορές για να βγάλω δυο σωστές φράσεις) αλλά και ο ιδιοκτήτης τέτοια παίζει... οι χορδές είναι ίδιες, 10άρες D'addario...

www.youtube.com/watch?v=c7yz27ncE-g

ερωτήσεις:

- υπάρχει καμμιά σελίδα για την λειτουργία της βέργας, με πολλές εικόνες (γιατί άμα δεν δει το χαϊβάνι δεν καταλαβαίνει) ?

- καβαλάρης ίδιος με τον αρχικό αλλά κολλητός, θα βελτίωνε την κατάσταση ? - υπάρχει εμπειρία σε σύγκριση διαφορετικών τύπων καβαλάρη  ?

- σε περίπτωση floating, έχω δει διάφορους (και σε flat top) με κενά στο κάτω μέρος (στην επαφή με το καπάκι). Υπάρχει κάποιος λόγος / πλεονέκτημα ?

- Τι θα γίνει με τις τρύπες ? (αν το δεις κι αλλιώς, είναι πολύ “βαθύ” το ερώτημα, προσοχή στις τυχόν απαντήσεις)

[ρεμα]

εχω την εντυπωση οτι διαφορετικο καμαρωμα εχουν οι κιθαρες που ο καβαλαρης τραβαει,και διαφορετικο αυτες που ο καβαλαρης σπρωχνει.

[Μάνος Τουρπάλης]

εχω την εντυπωση οτι διαφορετικο καμαρωμα εχουν οι κιθαρες που ο καβαλαρης τραβαει,και διαφορετικο αυτες που ο καβαλαρης σπρωχνει.

σωστό, το τσέκαρα, η συγκεκριμένη έχει καμάρια "σκάλας", παρόμοια με κάποιες άλλες που έχω σκαλίσει, με χορδοκράτη. Δεν έχω τα σχέδια εδώ, αύριο θα βάλω σχεδιάκια ή φωτο να φανεί κι αυτό. Παράλειψη.

[ΚαΠα]

Μάνο,  με μιά απλή αναζήτηση στο Internet με "βέργα ή truss rod" θα βρεις πληθώρα πληροφοριών . πχ. http://en.wikipedia.org/wiki/Truss_rod

Οι δύο βασικές λειτουργίες της βέργας είναι πολύ απλές. Κρατάει το μπράτσο σταθερό σε σχέση με τις τάσεις των χορδών, μεταβολές του καιρού κτλ, και ρυθμίζει την καμπυλότητα του μπράτσου ώστε να ελέγχουμε το ύψος των χορδών για να μην τρίζουν και ρυθμίζει το λεγόμενο action, δηλαδή το ύψος των χορδών στο 12 τάστο. Όσο σφίγγουμε την βίδα της βέργας τόσο περισσότερο αντισταθμίζονται οι τάσεις των χορδών (το μπράτσο λυγίζει προς τα πίσω-backbow). Όσο χαλαρώνουμε ή σφίγγουμε αντίθετα (σε βέργες διπλής ενέργειας) τόσο μεγαλώνει η καμπυλότητα, σαν να τραβάνε οι χορδές περισσότερο (upbow ή relief). 

 [ Invalid Attachment ]
Από το Internet

Αυτό που ΔΕΝ κάνει η βέργα είναι να ρυθμίζει την γωνία του μπράτσου σε σχέση με το σκάφος. Πρέπει να έχεις ένωση με σωστή γωνία για να κάνεις ρυθμίσεις με τη βέργα.

 

[Μάνος Τουρπάλης]

..........Οι δύο βασικές λειτουργίες της βέργας είναι πολύ απλές. ....

..... Αυτό που ΔΕΝ κάνει η βέργα είναι να ρυθμίζει την γωνία του μπράτσου σε σχέση με το σκάφος.

ευχαριστώ Παναγιώτη, έχω δει και διαβάσει  αρκετά παρόμοια άρθρα. Αυτό που δεν "έχω" είναι κοντινή και αναλυτική εικόνα από την τοποθέτηση κτλ. για να καταλάβω πως ακριβώς δουλεύει, πως και που κοντράρει στις άκρες ανάλογα με τον τύπο, πως είναι διαμορφωμένα τα "κρυφά" άκρα κτλ..... Θεωρητικά το καταλαβαίνω, αλλά δεν αρκεί.
Μάλλον θα πρέπει να δω από κοντά μια, αλλά δεν ξέρω που να ψάξω, μια φορά ρώτησα στον Μαυρομουστάκη και δεν είχε, θα ξαναπάω.

[Μάνος Τουρπάλης]

Να και οι "τρεις χάριτες" με τα καμάρια τους.

 [ Invalid Attachment ]

Οι αναλογίες έχουν τηρηθεί στην εικόνα, η πρώτη αριστερά έχει 44 εκ. σκάφος, 61 κλίμακα και τρία καμάρια. Στην μεσαία όμως με τα τέσσερα εγώ τουλάχιστον βλέπω παρόμοιο σχεδιασμό.
Η Framus έχει επιπλέον ενίσχυση κάτω από τον καβαλάρη (φλούδα είναι, στην αφή λεπτή μου φάνηκε αφού δεν έχει και καρφάκια για τις χορδές, αλλά δεν έχω τρόπο να μετρήσω) και δύο λοξές ενισχύσεις (όχι καμάρια) εκατέρωθεν της τρύπας, αυτά δεν τα έδειξα.

[Νάσος]

Ειμαστε και μακρια βρε Μάνο να τα βλέπαμε πάνω σε κιθάρα τα περι ρύθμισης της βίδας.

Η κιθάρες σου έχουν αυτά τα κόλπο με το αλουμίνιο για να ενισχύσουν την απόκριση στις χαμηλές κοινώς όσο αυξάνει η μάζα στο σημείο αυτο τόσο πιο πολλά μπάσα, νομίζω ότι σου δίνει τη δυνατότητα να το αφαιρέσεις και να παίζεις χωρις το αλουμίνιο.
Φτιάχνοντας μια parlor κιθάρα παλιότερα είχα δοκιμάσει floating καβαλάρη και η κιθάρα θύμισε αρκετά τσιγκανοκίθαρο ή μπουζούκι σε ήχο απέκτησε τέτοιες δυνατές υψηλομεσαίες που σου έπαιρνε τα αυτιά
Αργότερα επανήλθα στο κανονικό και ομαλοποιήθηκε η συχνοτική απόκριση
Τις διαφορές floating που να πατάει όλος ή με διάκενα δεν τις γνωρίζω προφανώς θα υπάρχει διαφορά στην απόκριση και προσοχή όπως σου είπαν άλλο το καμάρωμα για floating, διφορετικό για κολητό.

[Silvestro]

Μανο μου, σαν την τριτη ηταν του Παναγη, με τις ενισχυσεις σε ροζετα-καβαλαρη!
http://www.luthier.gr/index.php?topic=1805.msg30658#msg30658
εγω θα εβαζα την χορδιερα αλλα μαζι με κανονικο καβαλαρη (π.χ. τον τελευταιο στις φωτο) ετσι θα απεφευγα κ τις τρυπες!
οσο για την γωνια, πιστευω ειναι εμπειρικο: οσο περισσοτερο "τριφτεις" ειναι καλλιτερα, παρα να διαβασεις 10 ωρες! στην 1η κιθαρα που εφτιαξα οτι κ να διαβαζα δεν τα καταλαβαινα πως θα τα κανω στην πραξη... οταν ηλθε η ωρα των χορδων, τοτε τα καταλαβα ολα: κ τους καβαλαρηδες κ τα λαθη μου κ τα κοκκαλα, κ τις κλησεις... οποτε μην αγχεσαι!
την ωρα που τα εγραφα σου εστειλε κ ο νασος... να τον ακους γιατι το κατεχει!

[Μάνος Τουρπάλης]

ευχαριστώ παιδιά!
@ Στέλιο για την συγκεκριμένη κιθάρα δεν αγχώνομαι καθόλου: την πέτυχα την κλίση έστω και "μπακάλικα" με την "γέμιση"  (σαν συνταγή μαγειρικής ένα πράμα), απλώς έχω πονηρό σκοπό για μελλοντική κατασκευή που θέλω να βάλω βέργα....
Είναι αλήθεια πάντως ότι μετράω πολλές φορές πριν κόψω / κολλήσω κτλ., λόγω απειρίας.
................
όταν λες να βάλω τον ίδιο καβαλάρη (+ χορδοκράτη), εννοείς κολλητό ή βιδωτό ?

@ Νάσο το αλουμίνιο ήδη το αφαίρεσα στην floating εκδοχή, κι εγώ μεσαία θέλω. Η κιθάρα προορίζεται για πατάρι χωρίς μικρόφωνα και βασικό μέλημα είναι η ένταση, η οποία αυξήθηκε έντονα με την αλλαγή και όπως είπα "εσφιξε" ο ήχος, δεν μπορώ να το πω καλύτερα, πιστεύω καταλαβαίνεις τι εννοώ. Χτυπάς τις μπάσες και ακούγονται τριζάτες και διαρκούν και πάνω από τα καντίνια, που κι αυτά πλέον δεν αφήνουν "σύννεφα", τα ελέγχεις με τα δάχτυλα πλέον πολύ καλύτερα. Γενικά πολύ μου άρεσε (για το είδος που παίζουμε) - είναι και εύκολη, χαμηλή με ωραία ταστιέρα και σχετικά λεπτό μπράτσο. Όλα καλά.

Τώρα για το καμάρωμα θα googl-άρω floating, bracing κτλ. και βλέπουμε.
Πάντως είναι ιδιου τύπου με της μεσαίας στην φωτό και οι θέσεις μου φάνηκαν πολύ όμοιες , αν εξαιρέσεις το τελευταίο πίσω από τον καβαλάρη και την αναμενόμενη διαφορά στο πάχος και το σχήμα (της παλιάς είναι λεπτότερα με πιο οξύ προφίλ και το όργανο "βροντάει").