Μπαγλαμά (τούρκικα: <<ο σύνδεσμος>>) ή σαζ (περσικά: όργανο ή σύνολο).
Ανήκει στην οικογένεια των νυκτών εγχόρδων οργάνων, στην ουσία ένα μακρόλαιμο λαούτο που χρησιμοποιείτο στην οθωμανική μουσική,
στην νεότερη κλασική τούρκικη μουσική, σε κάποιες βαλκανικές χώρες, στην μουσική του Αζερμπαϊτζάν, στην κουρδική μουσική, στην Ασιρριανη μουσική,
σε κάποιες περιοχές της Συρίας και του Ιράκ.
Από αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή των Σουμέριων , τον Χετταίων και Ανατολίας όπως και στην αρχαία Ελλάδα βρέθηκαν παρόμοια όργανα με αυτό.
Στην Τούρκικη κουλτούρα οι έννοιες <<μπαγλαμά>> και <<σαζ>> πιστοποιούν δυο διαφορετικά όργανα της ίδιας οικογενείας.
όπως το <<ούτι>> και το <<λαούτο>> έτσι και αυτό έχει βαθύ σκάφος πιο στενό και με πιο μακρύ λαιμό.
Μπορεί να παιχτεί με πένα ή με τα δάκτυλα το οποίο στυλ ονομάζεται <<Σελπε>> .
Το Σαζ είναι το πιο συχνό έγχορδο στην τούρκικη μουσική και αποτελείται από 7 χορδές δηλαδή δυο ζευγάρια των δυο χορδών
και μια τριπλή . Μπορεί να κουρδιστεί με διάφορους τρόπους (ντιουζενλέρ) όπως αναλύεται παρακάτω :
ονομα μπασο διπλη μεση διπλη τριπλη
Μπαγλαμα ντιουζενι
Bağlama düzeni La Sol Re
μποζουκ ντιουζεν,
καρα ντιουζεν
Bozuk düzen, Sol Re La
kara düzen
Μισκετ ντιουζεν
Misket düzeni Fa# Re La
Φα μιουστεζατ
Fa müstezat düzeni Fa Re La
Αμπνταλ
Abdal düzeni La La Sol
Ζουρνα
Zurna düzeni Re Re La
Ντο μιουστεζατ
Do müstezat düzeni Sol Do La
Ασυκ
Aşık düzeni La Re Mi
Και με βάση το μέγεθος του ονομάζεται και διαφορετικά.
Το Σαζ αποτελείται από τρία κύρια μέρη, το ηχείο ή τεκνε(tekne) το οποίο κατασκευάζεται από ξύλο μουριάς ή κέδρου, οξιάς, ελάτης ή καρυδιάς, το καπάκι ή αντηχείο ή γκιογιους (göğüs) από Έλατο, και τέλος τον λαιμό ή ,μανίκι ή Σαπ(Sap) από οξιά ή κέδρο. Κουρδίζετε από τα κλειδιά ή ακορτ μπουργκουλαρου (akort burguları) και τα τάστα ή περντελερ(perdeler) είναι από πετονιά δεμένα πάνω στον λαιμό ώστε να μετακινούνται καθ’ όπως αρμόζει στο κάθε τραγούδι.
Η πένα ή τεζενε(tezene) παλιότερα φτιαχνόταν από φλοιό κερασιάς ενώ σήμερα κατά κόρων από πλαστικό.
Τα νεότερα χρόνια κάνει την εμφάνιση του το ηλεκτρικό σαζ (elektro saz) που φέρει το συνηθέστερο μέγεθος του μπαγλαμά σαζ. Όπως κάθε τι ηλεκτρικό μπορεί να έχει πάνω του από έναν μαγνήτη μέχρι και πολλά ελεγχόμενα εφέ.
