Καζεΐνη

[Κοῦρος]

Φίλοι καλησπέρα.

Θα εγκαινιάσω τη νέα κατηγορία "Βερνίκια, Κόλλες" ξεκινώντας ένα θέμα για την καζεΐνη, μια κόλλα που χρησιμοποιούνταν ευρέως στην επιπλοποιία παλαιότερα αλλά αντικαταστάθηκε από τις σύγχρονες ακρυλικές και μελαμινικές ξυλόκολλες.

Η συγκεκριμμένη κόλλα είναι γνωστή από πολύ παλιά (18ος αιώνας), είναι παράγωγο του γάλακτος (!!!), μπορούμε να την φτιάξουμε στο σπίτι μόνοι μας, είναι πολύ ισχυρή και εν πολλοίς έχει τις ιδιότητες της ψαρόκολλας. Είναι σε μορφή άσπρης σκόνης, αναμιγνύεται με νερό, γίνεται σκληρή, ξεκολλάει με την εφαρμογή θερμότητας, επηρεάζεται από την υγρασία και πιάνει και .............. μύκητες.

Στην οργανοποιία ως γνωστόν χρησιμοποιούνται υλικά που έχουν γίνει αποδεκτά λόγω διαχρονικής χρήσης τους.

Επειδή δεν έχω ξανακούσει ή διαβάσει για τη χρήση στην οργανοποιία αυτής της πολύ καλής κόλλας, ξέρει κανείς γιατί;

[Νίκος Φρονιμόπουλος]

Η καζεΐνη έχει χρησιμοποιηθεί παλαιότερα και στην Ελληνική οργανοποιία.
 Χαρακτηριστικά, αναφέρω το όνομα του πλέον καταξιωμένου Έλληνα οργανοποιού Δημήτριου Μούρτζινου , σε αρκετά όργανα του οποίου την έχω συναντήσει. Καζεΐνη είχε χρησιμοποιήσει και στην κατασκευή της περίφημης «κιθάρας της Δανάης». Και δεν ήταν ο μόνος! Την ήξεραν και τη χρησιμοποιούσαν και άλλοι παλιοί μάστορες.

Η καθαρή καζεΐνη, για να γίνει ρευστή και να χρησιμοποιηθεί χρειάζεται ελαφρά αλκαλικό περιβάλον. Έτσι , έχουμε δύο βασικές μορφές, το καζεΐνικό του αμμωνίου και το καζεΐνικό του ασβεστίου. Προφανώς, η εμπορική της συσκευασία (την έχω προλάβει και εγώ!)- άσπρη σκόνη που διαλύεται με νερό- εμπεριείχε και την απαιτούμενη ποσότητα βάσης.

Κάνει πολύ ισχυρές συγκολλήσεις, γίνεται πιό σκληρή από την ψαρόκολλα και με το χρόνο κρακελάρει. Ένα άλλο της μειονέκτημα σε σχέση με την ψαρόκολλα είναι το ότι δεν είναι αντιστρεπτή. Όταν στεγνώσει δηλαδή, δεν μπορεί να ξαναφουσκώσει με το νερό και να ξανακολλήσει.

Δεν νομίζω ότι μπορεί να συγκριθεί με τις άλλες οργανικές κόλλες (οστεόκολλες, ψαρόκολλες κ.λ.π.), οι οποίες έχουν πολύ πιό κατάλληλες ιδιότητες για τη χρήση τους στην οργανοποιία.

[Κοῦρος]

Σας ευχαριστώ πολύ κύριε Νίκο.

Την είχα χρησιμοποιήσει παλαιότερα για πολύ ισχυρές συγκολλήσεις επίπλων και σκόπευα να τη χρησιμοποιήσω και στην οργανοποιία αλλά το ότι ραγίζει και δεν ξανακολλάει νομίζω είναι αποτρεπτικό.

Σας ευχαριστώ και πάλι.

[Sforzando]

Φίλε Κούρο σχετικά με την καζεΐνη και την χρήση της στην οργανοκατασκευή νομίζω πως την χρησιμοποιούν και στην κατασκευή του σαντουριού, σε όλα τα υπόλοιπα μέρη του, εκτός από το καπάκι που γίνεται χρήση ψαρόκολλας.

[Κοῦρος]

Ένα άλλο που μου είπε ένας παλιός οργανοποιός είναι το ότι η καζεΐνη σε αντίθεση με την ψαρόκολλα "ποτίζει" αρκετά στο ξύλο και επειδή είναι άσπρη, ο λεκές δε φεύγει όσο και να τρίψεις.
Η συγκόλλησή της όμως μου είπε είναι ατσάλινη. Αυτός, τη χρησιμοποιούσε πολύ προσεκτικά, ώστε να μη λερώσει, στη συγκόλληση σκάφους-μάνικου και μάνικου-καράολου και ποτέ δεν του ξεκόλλησε ούτε μάνικο ούτε καράολο.

[Sforzando]

Φίλε Κούρε κάποιες πληροφορίες που διάβασα τώρα τελευταία για την καζεΐνη είναι οι εξής:

1) Ονομάζεται ψυχρή κόλλα γιατί δεν χρειάζεται θερμική κατεργασία και μπαίν-μαρί.
2) Την βρίσκουμε σε σκόνη και πρέπει να την αναμιγμύουμε με νερό στις αναλογίες του κατασκευαστή.
3)Έχει αντοχή στην θερμότητα και σχετική αντοχή στην υγρασία.
4)Η ξεραμένη κόλλα καζεΐνης μπορεί να αφαιρεθεί με οξαλικό οξύ.
5)Να αφαιρούνται αμέσως περισεύματα κόλλας διότι δημιουργεί λεκέδες σε κάποια ξύλα.
6)Κατά την κόλληση των επιφανειών ,στις δύο πρώτες ώρες ,χρειάζεται σφίξιμο(με σφιγκτήρες), χωρίς όμως πολύ μεγάλη πίεση,μετά την παρέλευση των δύο ωρών χρειάζεται περισσότερο πρεσάρισμα για τις επόμενες 24 ώρες.

[Κοῦρος]

Φίλε Sforzando,
ναι, γενικώς αυτές είναι οι ιδιότητές της και οι συνθήκες χρήσης της.

Δεν επεκτάθηκα καθώς δυστυχώς όπως είπα και όπως έχει πει και ο Νίκος Φρονιμόπουλος, έχει πλέον αποσυρθεί από την αγορά και έχει αντικατασταθεί από άλλες ξυλόκολλες ακρυλικές, μελαμινικές ή φορμαλδεϋδικές που είναι έτοιμες προς χρήση.

Αυτά για τους επιπλοποιούς. Για τους οργανοποιούς την αντικατέστησε πλήρως η ψαρόκολλα και οι άλλες ζωικές κόλλες.

Αν θέλει όμως κάποιος, έτσι για την εμπειρία,  είναι εύκολο να την παρασκευάσει μόνος του καθώς παράγεται από το γάλα με μια σχετικώς εύκολη διαδικασία.