Όλα ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1996 ,όταν μου μπήκε η ιδέα να φτιάξω μόνος μου έναν σκαφτό μπαγλαμά. Ήδη ,είχαν περάσει δύο χρόνια ,κάνοντας μαθήματα μπουζουκιού με τον αείμνηστο Παναγιώτη Μανωλάκο και είχα μπει για τα καλά στα ρεμπέτικα ακούσματα, η επιθυμία μου να κατασκευάσω ένα μπαγλαμά είχε κιόλας φουντώσει. Εκείνη την εποχή ένας θείος μου στην Νίκαια είχε ξυλουργείο που πουλούσε βιομηχανική ξυλεία-(MDF,νοβοπάν, πλακάζ, κόντρα πλακέ κ.λπ.). Είχε και φυσική ξυλεία ,αλλά σε περιορισμένο αριθμό τεμαχίων και κυρίως πευκοειδή, λεύκες, οξιές και διάφορα άλλα.
Τότε λοιπόν, μια μέρα, πηγαίνω στο ξυλουργείο και παίρνω ένα κομμάτι οξιά λέγοντας του πως το θέλω για να σκάψω ένα μπαγλαμαδάκι. Ο θείος μου με κοιτάει και μου λέει «Πως θα το σκάψεις ρε μπαγάσα, ξέρεις;»… «είναι και σκληρό ξύλο η οξιά»… «Δεν ξέρω θείε αλλά μου έχει κολλήσει να φτιάξω ένα»
… «Άντε βρε τρελέ πάρτο και καλή επιτυχία», μου έδωσε και κάποιες συμβουλές για την οξιά και έφυγα. Το ξύλο φαινόταν καλό κομμάτι και ξερό ,έπρεπε τώρα να το κόψω στο σχήμα του μπαγλαμά, δυστυχώς δεν είχα κανένα εργαλείο που να μπορούσε να με βοηθήσει στην κοπή. Έφτιαξα τότε δύο φόρμες της κάτοψης και της πλαϊνής όψης από κόντρα πλακέ και σχεδίασα με μολύβι το περίγραμμα, δρόμο ξανά για το ξυλουργείο του θείου μου και του ζητάω να το κόψει στην κορδέλα, σύμφωνα με το σχέδιο που είχα αποτυπώσει από τις φόρμες.
Παίρνει την οξιά και κόβει το μπαγλαμά, δίνοντας του έτσι το αρχικό χονδροκομμένο σχήμα του, εγώ μόλις το είδα τρελάθηκα από την χαρά μου
, ακόμη και σε αυτήν την αρχική ακατέργαστη μορφή ,ήταν για μένα ένα υπέροχο υπό γέννηση μουσικό όργανο. Αυτό ήταν, τώρα είμαι έτοιμος για το ταξίδι σκέφτηκα, θα τα καταφέρω. Παίρνω την οξιά και πηγαίνω στο εξοχικό μου, τέλη Ιουνίου ήταν αρχές Ιουλίου κάπου εκεί. Βάζω ένα παλιό ξύλινο τραπέζι στην βεράντα και αραδιάζω σε μια μεριά όποια εργαλεία είχα εκεί, όχι πολλά πράγματα(1-2 ίσια σκαρπέλα, μια ράσπα, μύτες τρυπανιών, γυαλόχαρτο, σφυρί, μια ματσόλα κ.λπ.).
Σφίγγω το μπαγλαμά στην μέγγενη και αρχίζω την εξωτερική διαμόρφωση με σκαρπέλο, αυτή η διαδικασία κράτησε αρκετές ημέρες ,γιατί το ξύλο για πρώτη φορά μου φάνηκε πολύ σκληρό
, προσπαθούσα να αποκτήσω και την αίσθηση του εργαλείου, δούλευα με το σκαρπέλο και την ματσόλα. Μετά, ξεκίνησα να σκάβω την κοιλότητα και αυτό πραγματικά ήταν πολύ δύσκολο γιατί δυστυχώς δεν είχα ούτε ένα λούκι
, τα δύο σκαρπέλα που είχα ήταν ίσιας κόψης και δε μπορώ να πω πως ήταν και ιδιαίτερα ακονισμένα.
Κάπου λίγο πριν φτάσω στην μέση, δεδομένης και της κούρασης, είπα να χρησιμοποιήσω ένα τρυπάνι για να κάνω τρύπες και να αφαιρέσω ξύλο κάπως πιο εύκολα. Τις έκανα τις τρύπες αλλά μία τρύπα δυστυχώς ήταν ατίθαση
και έγινε διαμπερής … το τρυπάνι βγήκε από κάτω… πραγματικά εκείνη την στιγμή ένοιωσα ανάμεικτα συναισθήματα(θυμού, λύπης ,στενοχώριας, απογοήτευσης)
,ήταν κρίμα να πάει τόση δουλειά χαμένη για μια τρύπα. Εκείνη την μέρα θυμάμαι πως σταμάτησα την δουλειά και προσπαθούσα να βρω τρόπο ,μήπως και διόρθωνα την ζημιά.
Αγόρασα ένα στόκο οξιάς αλλά δεν ταίριαζε το χρώμα ,η επόμενη λύση ήταν να τρίψω σκόνη οξιάς και να φτιάξω εγώ μια πάστα, έτσι και έγινε, πολύ τρίψιμο, σκόνη οξιάς ,ανακάτεμα με κόλλα, πάστα και στοκάρισμα. Το στοκάρισμα το έκανα από την εξωτερική μεριά του μπαγλαμά γιατί το εσωτερικό δεν το είχα τελειώσει ακόμη. Άφησα τον αυτοσχέδιο στόκο να ξεραθεί καλά και τον έτριψα με γυαλόχαρτο, ήμουν πολύ τυχερός
, γιατί το χρώμα είχε ταιριάξει τόσο πολύ που ήταν σαν ξύλο. Για να μην τα πολυλογώ με χίλιους κόπους και βάσανα τελείωσα το σκάψιμο του σκάφους ,το οποίο με δυσκόλεψε πολύ και ιδιαίτερα όσο προχωρούσαν οι καμπύλες σε μεγαλύτερο βάθος, δεν είχα ούτε ένα λούκι, για ανάποδο λούκι να ακολουθεί την καμπύλη των τοιχωμάτων; Δεν το συζητώ, δεν υπήρχε ούτε για δείγμα.
Στη συνέχεια σειρά είχε το καπάκι, το οποίο το έφτιαξα από ένα κομμάτι έλατο ,που αγόρασα από μαγαζί που πουλούσε είδη οργανοποιίας στην Αθήνα, ο μαγαζάτορας δε με είχε ξαναδεί αφού πρώτη φορά ψώνιζα υλικά και με ρώταγε επίμονα πως θα φτιάξω το μπαγλαμά ,μόνος μου και τέτοια, πήρα και τάστα, κλειδιά, χορδιέρα, χορδές και μια ταστιέρα από έβενο και δρόμο ξανά για το εξοχικό μου. Στο καπάκι κόλλησα ένα καμάρι λίγο πιο κάτω από την τρύπα, γιατί αυτό το είχα αντιληφτεί πως υπήρχε, από έναν μπαγλαμά που είχα αγοράσει το 1994 όταν ξεκινούσα τα μαθήματα μπουζουκιού. Φυσικά τότε δεν ήξερα την ονομασία του ως καμάρι
και το έλεγα «ξυλάκι».
Κολλάω το καπάκι στο σκάφος σφίγγοντας το με μια αυτοσχέδια κατασκευή- jig και σφιγκτήρες γύρω- γύρω. Το καπάκι είχε μόνο την τρύπα, ούτε φιγούρα, ούτε δεσίματα γύρω-γύρω με φιλέτα.
Σειρά τώρα είχε η ταστιέρα, άλλο μανίκι και αυτό, δεν είχα φτιάξει πατούρα για να έρχεται πρόσωπο το καπάκι και έτσι έσκαψα λίγο την ταστιέρα από κάτω στην επιφάνεια επαφής της με το καπάκι, για να ταιριάξει. Την κολλάω και μετά από μια-δυο μέρες προχωράω στην χάραξη, εδώ πραγματικά δεν ήξερα τίποτα, ούτε από κλίμακες κατασκευής, ούτε από μαθηματικούς τύπους υπολογισμού των θέσεων των τάστων
, πριν χαράξω τις θέσεις την πλάνισα και λίγο γιατί μου φαινόταν χοντρή… τελικά την λύση στην κλίμακα την έδωσε ο μπαγλαμάς που είχα αγοράσει το 94,φαίρνω την ταστιέρα του μπαγλαμά σε επαφή με την ταστιέρα του δικού μου και σημειώνω τις θέσεις των τάστων. Στάθηκα τυχερός, γιατί είδα πως σε γενικές γραμμές ο μπαγλαμάς μου ,στις διαστάσεις ,ταίριαζε με τον αγοραστό και έτσι υπήρχε κάποια αρμονία σχετικά με τις αναλογίες.
Σημαδεύω λοιπόν τις θέσεις των τάστων και ξεκινώ το κόψιμο. Αμάν μάγκα μου
… πως θα έκοβα τώρα; Το μόνο που είχα ήταν ένα παλιό πριόνι ράχης και τα δόντια του ήταν πολύ παχύτερα από το σύρμα. Η μόνη λύση εκείνη την στιγμή ήταν το λιμάρισμα του πριονιού, έκατσα και λιμάρισα όλα τα δόντια μέχρι που λέπτυναν πάρα πολύ, αλλά τώρα το πριόνι του είχε χάσει το τσαπράζι του και έκοβε πολύ δύσκολα, με δυσκολία λοιπόν έκοψα τις θέσεις που θα έμπαιναν τα τάστα και τα τοποθέτησα με σφυρί.
Ευτυχώς σφηνώσανε πολύ καλά, έκοψα τα περισσεύματα και έκανα ένα απλό λιμάρισμα για να τα επιπεδώσω. Έβαλα και τους τσαμπουκάδες, ψιλές ξύλινες καβίλιες, δεν είχα ειδικά υλικά, ούτε καν χοντρή ασετόπαστα. Αφού τελείωσαν όλες οι απαραίτητες εργασίες, τρίβω με ψιλό γυαλόχαρτο τον μπαγλαμά και τον βάφω με ένα έγχρωμο βερνίκι καρυδιάς 3-4 χέρια. Ήταν σχεδόν έτοιμος, βρισκόμουν πολύ κοντά στο όνειρο μου, τον αφήνω 15 περίπου μέρες να στεγνώσει καλά και μετά ο τρελός τι έκατσα και έκανα;
… επειδή δεν είχε την παραμικρή φιγούρα επάνω, ούτε καν φιλετάκια περιμετρικά στο καπάκι, έκατσα και ζωγράφισα στο καπάκι λουλουδάκια και φυλλωσιές. Του βάζω και τα κλειδιά του, τον καβαλάρη, το κόκαλο και την χορδιέρα και τον αρματώνω. Μόλις άκουσα να βγάζει ήχο ένοιωσα υπέροχα
, δε μπορούσα να πιστέψω πως από αυτό το άλλοτε κομμάτι οξιάς θα μπορούσε να βγει μελωδία.
Φυσικά υπήρχαν τα αναμενόμενα ψιλοτριξίματα τα οποία τα διόρθωσα με λιμάρισμα. Το Δεκέμβριο του 1996 παίζω μπουζούκι σε μια ταβέρνα στην γειτονιά μου, ήμουν μαζί με ένα κιθαρίστα και ένα παιδί που έπαιζε ακορντεόν. Παίζαμε τότε διάφορα ρεμπέτικα και ήταν παραμονή Πρωτοχρονιάς. Λέω τότε στον Λιώρη- τον ιδιοκτήτη της ταβέρνας, « έχω φτιάξει και ένα μπαγλαμαδάκι»… «φέρτο ρε παιδί μου να παίξεις στου Θωμά»… ήταν ένα ς πελάτης στο μαγαζί που ήθελε να ακούσει το γνωστό τραγούδι, έφερα το μπαγλαμά και εμβόλιμα μέσα στο πρόγραμμα έπαιξα και 7-8 τραγούδια μόνο με μπαγλαμαδάκι … χαμός στο μαγαζί!!!
Ε, λοιπόν παιδιά αυτός ο χοντροκομμένος μπαγλαμάς με τα ζωγραφιστά σχέδια, την κλίμακα από αντιγραφή, το παχύ σκάφος και όλα τα υπόλοιπα έβγαλε έναν ήχο άλλο πράγμα, δεν ξέρω τι ήταν αυτό που έκανε αυτόν τον «πρωτόγονο» μπαγλαμά να παίζει τόσο όμορφα. Δυστυχώς, από αυτό το οργανάκι δεν υπάρχει τίποτα πια
, γιατί με το σεισμό της Πάρνηθας το 1999 έπεσε από ψηλά που τον είχα κρεμάσει και στην κυριολεξία έγινε κομμάτια, στενοχωρήθηκα τόσο πολύ που δεν είχα όρεξη να κάνω τίποτα για να τον επισκευάσω. Από τότε κατασκεύασα πάμπολλους μπαγλαμάδες (και όχι μόνο) με συνεχή τεχνική βελτίωση ,όμως οι αναμνήσεις από την πρώτη μου κατασκευή θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στο μυαλό μου! Αυτά φίλοι μου
